عصر ایران - چرت روزانه برای خیلیها لذتبخش و حتی انرژیبخش است. اما با افزایش سن، بعضی الگوهای چرت زدن ممکن است فقط نشانه خستگی معمولی نباشند و از مشکلات پنهان سلامت خبر بدهند. حالا یک پژوهش بزرگ که بیش از دو دهه داده را بررسی کرده، به نتایج مهمی در این زمینه رسیده است.
در این مطالعه، پژوهشگران Mass General Brigham و Rush University Medical Center وضعیت ۱,۳۳۸ بزرگسال آمریکایی ۵۶ ساله و بالاتر را تا حدود ۱۹ سال زیر نظر گرفتند. هدف آنها این بود که ببینند آیا خواب روزانه یا چرت بین ساعت ۹ صبح تا ۷ عصر میتواند نشانهای از بیماریها یا مشکلات زمینهای باشد یا نه.
نتیجه اصلی این بررسی این بود که همه چرتها نگرانکننده نیستند. خود پژوهشگران هم تأکید کردهاند که اصل چرت زدن، لزوماً چیز بدی نیست. اما آنها متوجه شدند بعضی الگوهای مشخص، بیشتر از بقیه با افزایش خطر مرگومیر ارتباط دارند.
بهطور خلاصه، افرادی که این ویژگیها را داشتند، بیشتر در معرض خطر بودند:
این یافتهها بعد از اعمال اصلاحات آماری مختلف هم همچنان پابرجا ماندند؛ یعنی نتایج فقط بهخاطر یک عامل ساده یا اتفاقی بهدست نیامدهاند.
پژوهشگران به چند نتیجه مهم عددی رسیدند:
نکته جالب اینجاست که در این مطالعه، نامنظم بودن زمان چرت بهتنهایی اثر آماری معناداری بر خطر مرگومیر نشان نداد.

بسیاری از پژوهشهای قبلی درباره چرت روزانه، بر اساس گزارش خود افراد انجام شده بودند؛ یعنی شرکتکنندهها خودشان گفته بودند چقدر و چه زمانی چرت میزنند. اما در این پژوهش، الگوهای چرت زدن به شکل عینیتر و دقیقتر بررسی شدهاند.
چنلو گائو، نویسنده اصلی این مطالعه از بخش بیهوشی در Mass General Brigham، گفته است که پژوهشهای قبلی چرت زیاد در سنین بالاتر را با تحلیل رفتن سیستم عصبی، بیماریهای قلبیعروقی و بیماریهای بیشتر مرتبط میدانستند، اما اغلب آنها جزئیاتی مثل زمان چرت و منظم بودن آن را در نظر نمیگرفتند.
به گفته او، این مطالعه از نخستین پژوهشهایی است که نشان میدهد الگوی واقعی و قابلاندازهگیری چرت روزانه میتواند از نظر بالینی ارزش زیادی داشته باشد و شاید بتواند به شناسایی زودهنگام مشکلات سلامت کمک کند.
یکی از سختترین بخشهای پژوهشهای سلامت، این است که افراد را برای مدت طولانی دنبال کنند تا نتایج به زندگی واقعی نزدیکتر شوند. این تحقیق از این نظر ارزشمند است، چون تقریباً ۱۹ سال ادامه داشته است.
البته این پژوهش مشاهدهای بوده؛ یعنی نمیتوان با قطعیت گفت چرت زیاد مستقیماً باعث مرگومیر میشود. اما پژوهشگران برای اینکه نتیجهها تا حد ممکن قابل اعتماد باشند، چند بررسی تکمیلی انجام دادند.
آنها چهار تحلیل حساسیت انجام دادند تا مطمئن شوند نتایج به این دلایل منحرف نشدهاند:
همچنین وضعیت شناختی افراد با ۱۹ آزمون شناختی، بررسی عصبروانشناختی و تشخیص بالینی ارزیابی شده بود.
خیر. این یکی از مهمترین نکات این خبر است. این مطالعه نمیگوید همه افراد مسن باید چرت زدن را کنار بگذارند. در واقع پژوهشگران برآورد کردهاند که حدود ۶۰ درصد افراد ۵۶ سال به بالا در این گروه سنی، به نوعی در طول روز چرت میزنند.
بنابراین، مسئله اصلی خودِ چرت زدن نیست. موضوع این است که چرتهای طولانی، متعدد و بهویژه صبحگاهی ممکن است نشانهای از یک مشکل زمینهای تشخیصدادهنشده باشند؛ مشکلی که باعث خستگی بیشتر در طول روز میشود.
پژوهشگران چند توضیح احتمالی برای این ارتباط مطرح کردهاند. یکی از مهمترین آنها به مسیرهای قلبیعروقی مربوط میشود.
به گفته آنها، اختلال در خواب شبانه و بههمریختگی ریتم طبیعی بدن که ممکن است خودش را با چرت زیاد در روز نشان دهد، میتواند پیامدهای زیر را داشته باشد:
این تغییرات میتوانند در نهایت خطر رخدادهای شدید و مرگبار را افزایش دهند.
پژوهشگران همچنین یادآور شدهاند که چرت طولانی روزانه در مطالعات قبلی با عوامل خطر قلبیعروقی مانند چاقی و فشار خون بالا و نیز با برخی بیماریهای قلبی ارتباط داشته است.
از طرف دیگر، خوابآلودگی بیش از حد در روز ممکن است ناشی از اختلالاتی مثل آپنه انسدادی خواب باشد؛ مشکلی که خود آن نیز با افزایش خطر حوادث قلبیعروقی و مرگومیر همراه است.
جالب اینجاست که حتی وقتی پژوهشگران مدت و کیفیت خواب شبانه را هم در تحلیلهایشان حساب کردند، باز هم ارتباط بین بعضی الگوهای چرت و مرگومیر معنادار باقی ماند.
این یعنی چرت روزانه فقط یک واکنش ساده برای جبران خواب بد شبانه نیست. در بعضی موارد، ممکن است بهتنهایی یک نشانه هشداردهنده از وضعیت سلامت فرد باشد.
این نخستین بار نیست که چرت روزانه بهعنوان یک نشانه هشدار مطرح میشود. پژوهشهای قبلی هم نشان داده بودند که چرت بیش از حد میتواند با علائم اولیه افت شناختی و حتی تغییراتی که در بیماری آلزایمر دیده میشود، ارتباط داشته باشد.
اما در اینجا هم نکته مهم، خودِ چرت نیست؛ بلکه زیاد شدن غیرعادی آن اهمیت دارد. با این حال، پژوهشگران میگویند فعلاً نمیتوان یک عدد دقیق و ثابت برای همه افراد تعیین کرد و گفت از چند دقیقه یا چند ساعت به بعد، چرت «بیش از حد» محسوب میشود.
اگر با بالا رفتن سن، چرت روزانه شما:
بهتر است این موضوع را فقط به حساب عادت یا بالا رفتن سن نگذارید. این الگوها ممکن است نشانهای از خستگی غیرعادی، بیماریهای قلبیعروقی، اختلالات خواب یا مشکلات شناختی اولیه باشند.
البته این خبر بههیچوجه به این معنا نیست که هر چرتی خطرناک است. اما اگر چرت روزانه در شما یا یکی از نزدیکانتان بهطور محسوسی تغییر کرده، مخصوصاً در سنین بالاتر، بد نیست این موضوع با پزشک در میان گذاشته شود.
پژوهشگران در جمعبندی خود گفتهاند که در افراد مسنتر، مدت بیشتر چرت، تعداد بیشتر چرت و تمایل به چرت صبحگاهی با خطر بالاتر مرگومیر در طول حداکثر ۱۹ سال پیگیری همراه بوده است.
به زبان ساده، چرت روزانه همیشه بد نیست، اما چرتهای طولانی، مکرر و صبحگاهی در سالمندی میتوانند زنگ خطری مهم باشند؛ نه بهخاطر خود خواب روزانه، بلکه چون شاید از یک بیماری پنهان یا اختلال تشخیصدادهنشده خبر بدهند.
منبع: refractor