عصر ایران ــ دونالد ترامپ در سفرش به چین، همراه با شی جینپینگ وارد باغی در شهر ممنوعه شد؛ جایی که روزگاری محل زندگی امپراتوران چین بود. در میان باغ، رهبر چین درختی را به او نشان داد که به شکلی عجیب و متفاوت رشد کرده بود و توجه رئیسجمهور آمریکا را جلب کرد.
ترامپ وقتی از قدمت این درخت باخبر شد، شگفتزده به نظر میرسید. حتی شنیدن سن درختانی با ۲۰۰، ۳۰۰ یا ۴۰۰ سال عمر هم برای او عجیب بود؛ انگار تصور نمیکرد موجودی زنده بتواند قرنها به زندگی ادامه دهد و همچنان پابرجا بماند.
اما احتمالاً تعجب او از این بود که شناخت چندانی از درختان کهنسال جهان ندارد. در پایان بازدید، شی جینپینگ از درختانی سخن گفت که بیش از هزار سال عمر کردهاند، بیآنکه به مشهورترین نمونههای چین اشارهای کند؛ درختانی مانند سرو کیلیان با بیش از ۲۲۳۰ سال قدمت یا سرو تبتی که گفته میشود بیش از ۲۵۰۰ سال عمر دارد.
چین سرزمین درختان باستانی است. در گوشهوکنار این کشور، درختانی وجود دارند که قرنها و حتی هزاران سال دوام آوردهاند؛ از سروهای کهنسال گرفته تا درخت جینکویی که در معبدی تاریخی کاشته شده و برخی سن آن را حدود ۳۵۰۰ سال تخمین میزنند. چینیها حتی مدعیاند سرو شانشی با ۵۵۰۰ سال عمر، کهنسالترین موجود زنده جهان است؛ هرچند بسیاری از پژوهشگران این عدد را اغراقآمیز میدانند و سن واقعی آن را حدود ۴۰۰۰ سال برآورد میکنند.
با این حال، چین تنها سرزمین درختان کهنسال نیست. در ایران، سرو ابرکوه در استان یزد یکی از مشهورترین و قدیمیترین موجودات زنده جهان به شمار میرود. برخی تاریخگذاریها نشان میدهد سن این سرو به بیش از ۴۵۰۰ سال میرسد و حتی گروهی از پژوهشگران ژاپنی احتمال دادهاند که شاید عمر آن به ۶۰۰۰ سال هم برسد؛ هرچند این برآورد هنوز تأیید نهایی نشده است.
سرو ابرکوه حدود ۲۵ متر ارتفاع دارد و محیط تنه آن به بیش از ۱۱ متر میرسد. این درخت با وجود گذر از حوادث و تغییرات فراوان، همچنان زنده و استوار باقی مانده است. حتی زمانی که طرحهای عمرانی مسیر قناتی را که سالها به آن آب میرساند قطع کردند، سرو باز هم به زندگی ادامه داد و به یکی از نمادهای پایداری طبیعت ایران تبدیل شد.
ایران فقط به سروهای کهنسالش مشهور نیست. چنارهای تاریخی بسیاری هم در شهرهای مختلف کشور وجود دارند؛ از جمله چنار دارمنگوله هرسین که گفته میشود بیش از ۴۰۰ سال قدمت دارد. درختانی که هنوز بخشی از حافظه تاریخی و طبیعی ایران به شمار میروند.
اما قدیمیترین درخت تکتنهای که سن آن بهطور دقیق تأیید شده، در کوههای سفید کالیفرنیا قرار دارد. این درخت که متیوزلا نام دارد، بیش از ۴۸۰۰ سال عمر کرده و گفته میشود حدود ۲۸۳۰ سال پیش از میلاد جوانه زده است. محل دقیق آن را مخفی نگه میدارند تا از آسیب گردشگران در امان بماند. متیوزلا اکنون حدود ۲۰۰ سال از سرو ابرکوه قدیمیتر است.
در آمریکا نمونههای دیگری هم از درختان بسیار کهنسال وجود دارد؛ از جمله پرومتئوس در ایالت نوادا که در ۴۸۰۰ سالگی قطع شد یا سروهای تاس کارولینای شمالی با حدود ۲۶۰۰ سال قدمت. با این حال، قدیمیترین بازمانده جنگلهای جهان را باید در ایران جستوجو کرد؛ جنگلهای هیرکانی که دانشمندان قدمت آنها را حدود ۴۰ میلیون سال برآورد میکنند. در واقع، درختانی که ترامپ در باغ سلطنتی چین دید، تنها بخش کوچکی از جهان شگفتانگیز موجودات زندهای هستند که هزاران و حتی میلیونها سال دوام آوردهاند.