آیا بازار کار زنانه شده؟/ از پیک موتوری گرفته تا مشاور املاک

نشانه‌های حضور پررنگ زنان در خیابان‌ها، مراکز خرید و حتی فضای مجازی به چشم می‌خورد؛ زنانی که پشت میز مشاور املاک نشسته‌اند، بسته‌های خرید را به دست مشتری می‌رسانند یا مقابل دوربین تلفن همراهشان برای معرفی یک محصول محتوا تولید می‌کنند. تصویری تازه از بازار کار شهری که نشان می‌دهد برخی حرفه‌ها آرام‌آرام چهره‌ای زنانه پیدا کرده‌اند. 

به گزارش ایرنا، در یکی از خیابان‌های شلوغ شهر پر زرق و برقی مثل تهران، زنی را می‌بینی که پشت میز یک بنگاه املاک شیک و امروزی نشسته و با حوصله شرایط یک واحد مسکونی را برای مشتری توضیح می‌دهد، با حوصله و خونسردی. 

چند کوچه آن‌طرف‌تر هم بانوی جوان را می‌بینی که موتورش را گوشه‌ای پارک کرده و منتظر است تا بسته‌ای را به صاحب خانه بدهد. 

در فضای مجازی هم زنانی را مقابل دوربین تلفن همراه می‌بینی که درباره یک محصول فروشگاهی توضیح می‌دهند از مبلمان منزل تا انواع برندها و کالاها. این صحنه‌ها دیگر چندان عجیب نیستند و به بخشی از تصویر روزمره شهر تبدیل شده‌اند، تصویری که در آن زنان سکان برخی مشاغل را از مردان ربوده اند. 

در سال‌های اخیر حضور زنان در برخی حوزه‌های شغلی به شکل چشمگیری افزایش یافته است از آموزش و پرستاری گرفته تا پیک موتوری و مشاور املاک و فروش آنلاین؛ روندی که به گفته کارشناسان، نقشه کسب مشاغل را در بازار کار را به‌تدریج تغییر داده و بعضی حرفه‌ها را به مشاغل زنانه تبدیل کرده است. 

افزایش تحصیلات، تغییر سبک زندگی و رشد مشاغل خدماتی باعث شده برخی حرفه‌ها بیش از هر زمان دیگری با حضور گسترده زنان شناخته شود؛ روندی که چهره بازار کار را به‌تدریج دگرگون کرده و گاهی نیز با تعجب شهروندان مواجه می‌شود مثل آن جایی که پیک موتوری بسته‌ای را درب منزل می‌آورد و طبق عادت دنبال پیک موتوری آقا هستیم و با تعجب با یک خانم مواجه می‌شویم. 

اگر برخی مشاغلی زمانی مردانه بود، به‌تدریج زنان این مشاغل را در دست گرفتند از مشاوران املاک گرفته تا پیک‌های موتوری از سوی دیگر با گسترش پلتفرم‌های اینترنتی حمل‌ونقل و ارسال کالا، تعدادی از زنان نیز به جمع پیک‌های موتوری اضافه شدند. این شغل که پیش‌تر تقریبا به‌طور کامل در اختیار مردان بود حالا در برخی شهرها شاهد حضور زنان نیز است. 

مشتری‌ها تعجب می‌کنند

هدی یکی از فعالان این حوزه است به گفته او انعطاف در ساعت کاری و امکان کسب درآمد روزانه و اینکه می‌تواند به فرزند خردسالش برسد یکی از دلایل ورودش به این حرفه است. 

مریم یکی از پیک‌های موتوری در تهران است که در یک فروشگاه اینترنتی کار می‌کند، می‌گوید: اوایل خیلی‌ها تعجب می‌کردند که یک زن با موتور بسته جابه‌جا می‌کند اما کم‌کم عادی شد. من این کار را انتخاب کردم چون ساعت کاری‌اش دست خودم است. کار سختی است از آنجایی که هنوز نگاه‌ها متعجب است، یک روز که بسته را به خانه‌ای برده بودم فقط یک ربع منتظر بودم، صاحب خانه بسته را تحویل بگیرد در حالی که صاحب خانه بیرون آمده بود و دنبال پیک می‌گشت در نهایت خودم جلو رفتم و گفتم آقا شما سفارش داده بودید، گفت بله، گفتم خوب بفرمایید این برگه را امضا کنید و بسته‌تان را بگیرید، با تعجب گفت مگر خانم‌ها هم پیک موتوری هستند؟ هر چند نگاه‌ها همچنان سنتی است اما به زودی عادی خواهد شد. خوبی این شغل این است که درآمدش روزانه است و برای من که سرپرست خانواده هستم این خیلی مهم است. 

وی ادامه می‌دهد: بعضی مشتری‌ها وقتی در را باز می‌کنند و می‌بینند پیک زن است، تعجب می‌کنند. اما بیشترشان برخورد خوبی دارند و حتی تشویق می‌کنند. قبلا فکر می‌کردند پیک موتوری فقط برای مردهاست، اما حالا زنان هم وارد این کار شده‌اند و نشان داده‌اند می‌توانند از پس آن بربیایند. 

افزایش اعتماد مشتری با حضور زنان در مشاور املاکی

دفاتر مشاور املاک نیز از جمله مشاغلی هستند که حضور زنان در آن‌ها افزایش یافته است. بسیاری از بنگاه‌های معاملات ملکی اکنون از مشاوران زن برای ارتباط بهتر با مشتریان استفاده می‌کنند. 

یکی از فعالان این حوزه می‌گوید: در چند سال اخیر تعداد زنان مشاور املاک به‌طور قابل توجهی بیشتر شده و بسیاری از مشتریان هم از این موضوع استقبال می‌کنند. نمی‌دانم چرا اما تجربه به من نشان داده که حضور زنان در معاملات ملکی اعتماد مشتریان را بیشتر کرده است. 

یکی از بانوانی که در یکی از املاکی‌های جنوب تهران کار می‌کند، می‌گوید: خیلی از مشتری‌ها مخصوصا خانواده‌ها ترجیح می‌دهند با مشاور زن صحبت کنند. احساس می‌کنند راحت‌تر می‌توانند درباره شرایط خانه یا محله صحبت کنند بویژه زنان به راحتی با خانم‌ها ارتباط برقرار کرده و خواسته خود از خانه مورد نظر را به راحتی مطرح می‌کنند از آنجایی که ما خانم‌ها در این زمینه وجه اشتراک بسیاری داریم به راحتی خواسته یکدیگر را متوجه می‌شویم به همین دلیل بهترین مشاوره را ارائه خواهیم داد. 

وی که چند سالی است در این حرفه مشغول به کار است، ادامه می‌دهد: کار املاک فقط نشان دادن خانه نیست. باید با مشتری‌ها زیاد صحبت کرد و اعتمادشان را جلب کرد. به نظرم زنان در این بخش موفق‌تر از مردان هستند چون حوصله بیشتری دارند، شاید درست نباشد این جمله را بگویم اما با وجدان‌تر کار می‌کنند. 

این بانوی جوان می‌گوید: اوایلی که این کار را شروع کردم برایم خیلی سخت بود، نگاه‌ها خیلی بد بود بویژه در جنوب شهر، خیلی‌ها تعجب می‌کردند و می‌گفتند این کار مردانه است اما حالا تعداد زنان در این حوزه بیشتر شده و حضورشان عادی شده است. خیلی از مشتری‌ها که به این بنگاه رفت و آمد دارند بیشتر اوقات سراغ من را می‌گیرند تا من فایل‌ها را براساس سلایق و خواسته‌هایشان نشانشان دهم. وقتی می‌توانم به خانواده‌ها کمک کنم خیلی از خوشحال می‌شوم و آن روزهایی که برخی ناامید از این جا می‌روند ناراحت می‌شوم چون خودم را جای آن‌ها می‌گذارم. 

بختیاری صاحب مشاور املاکی که این بانوی جوان درآنجا کار می‌کند، وارد گفت و گوی ما می‌شود و می‌گوید: خیلی از مشتری‌ها مخصوصاً خانواده‌ها ترجیح می‌دهند با مشاور زن صحبت کنند چون کار املاک به ارتباط با مشتری بستگی دارد. خانم‌ها معمولا در صحبت با مشتری صبورتر هستند و همین موضوع باعث می‌شود مشتری‌ها راحت‌تر تصمیم بگیرند. قبلا این شغل کاملا مردانه بود اما حالا حضور خانم‌ها در دفتر باعث شده فضای کاری حرفه‌ای‌تر و منظم‌تر شود. امروز در بسیاری از بنگاه‌ها حداقل یک یا دو مشاور زن فعالیت می‌کنند و به نظر می‌رسد این روند در حال گسترش است. 

تولید محتوا؛ موج تازه‌ای از مشاغل زنانه

در سال‌های اخیر زنان علاوه بر مشاغل سنتی وارد حوزه‌های جدیدی از بازار کار شده‌اند؛ مشاغلی که پیش‌تر حضور زنان در آن کمتر دیده می‌شد اما حالا به‌تدریج در حال گسترش است بویژه اینکه سطح تحصیلات زنان افزایش یافته، تولید محتوا در فضای مجازی نیز به یکی از شغل‌های مورد علاقه زنان بویژه جوانان تبدیل شده است. طراحی و فروش آنلاین محصولات، فروش لباس، صنایع‌دستی، غذا و محصولات خانگی در شبکه‌های اجتماعی نیز به یکی از مسیرهای تازه اشتغال زنان تبدیل شده است؛ مسیری که بدون نیاز به محل کار ثابت امکان کسب درآمد را فراهم می‌کند. 

سارا جوانی ۲۷ساله و ساکن مجیدیه تهران است، می‌گوید: بخش زیادی از فعالان تولید محتوا خانم‌ها هستند. خیلی‌ها از خانه کار می‌کنند و برای کسب‌وکارها متن، عکس یا ویدئو تولید می‌کنند. برای چند فروشگاه اینترنتی محتوا تولید می‌کنم. برادرم در یک فروشگاه کار می‌کند برای فروشگاه آن‌ها نیز تولید محتوا می‌کنم. کار جذابی است اما رقابت هم زیاد شده. بسیاری از خانم‌ها وارد این حوزه شده‌اند چون می‌توانند دورکاری انجام دهند. 

وی ادامه می‌دهد: با این شغل هم می‌توانم ادامه تحصیل داده و به کارهای دیگرم برسم. بیشتر در خانه هستم چون اصلا کارهای اداری و زمان بر را دوست ندارم تا دستمزد کمی هم بگیرم. نسل‌هایی مثل من دنبال درآمد زیاد هستند تا وقت کمتری از آن‌ها گرفته شود از طرفی فضای کاری و کسب و کار به سمت دیجیتال رفته براین اساس به تدریج تمام مشاغل به سمت دیجیتال و هوش مصنوعی می‌رود. 

بلاگری؛ شغلی برای زنان

فعالیت در شبکه‌های اجتماعی و بلاگری یکی از مشاغلی است که در سال‌های اخیر با حضور گسترده زنان همراه شده، بسیاری از زنان با تولید محتوا در حوزه‌هایی مانند سبک زندگی، زیبایی، آشپزی یا معرفی محصولات، مخاطبان زیادی جذب کرده‌اند. با وجود گسترش فعالیت بلاگرها در شبکه‌های اجتماعی، بسیاری از فعالان این حوزه با مشکلاتی مواجه هستند از رقابت زیاد و ناپایداری درآمد و قطعی اینترنت گرفته تا وابستگی به شبکه‌های اجتماعی داخلی و غیره. 

به گفته یکی از بلاگرها؛ خیلی‌ها فکر می‌کنند بلاگری فقط گرفتن چند ویدئو است اما واقعیت این است که باید دائم محتوا تولید کنیم و اگر مدتی فعالیت کم شود، مخاطب هم کم می‌شود بویژه در زمان‌هایی که اینترنت قطع است به فراموشی سپرده خواهیم شد از طرفی درآمد این کار ثابت نیست. بعضی ماه‌ها تبلیغ زیاد داریم و بعضی وقت‌ها هم همکاری‌ها کمتر می‌شود و همین باعث می‌شود برنامه‌ریزی مالی سخت شود. 

تبلیغ محصولات فروشگاه‌ها در شبکه‌های اجتماعی نیز یکی دیگر از حوزه‌هایی است که زنان در آن فعالیت دارند. بسیاری از فروشگاه‌ها برای معرفی کالاهای خود از تولیدکنندگان محتوای زن استفاده می‌کنند. یکی از زنان فعال در تبلیغات فروشگاهی می‌گوید: خیلی از فروشگاه‌ها از ما می‌خواهند محصولاتشان را معرفی کنیم. ویدئو می‌گیریم، تجربه استفاده را می‌گوییم و همین تبدیل به یک منبع درآمد شده است. 

تلاش برای زندگی زن و مرد نمی‌شناسد؛ بانوان هم می‌توانند پیک موتوری و املاکی باشند

بانویی که با اسنپ موتوری امرار معاش می‌کند

گشتی در سطح شهر می‌زنم تا ببینم چهره شهر چگونه است؟ آیا مشاغل زنانه، عینی شده یا خیر؟ به فروشگاهی می‌روم تا خریدی انجام دهم؛ مشغول خرید بودم که بانویی جوان وارد شد و گفت که من اسنپ هستم وسایلی که سفارش دادید را آوردم. 

ناگهان نظرم به سمت او جلب شد، درباره کارش از او پرسیدم. اسمش آناهیتا است، دختری جوان، شاد و امروزی. می‌گوید: دانشجوی یکی از دانشگاه‌های تهران هستم و برای تامین هزینه دانشگاه و اجاره خانه نیاز به کسب درآمد و پول دارم. همه می‌دانیم که قدرت تورم فراتر از هر چیزی است و به سرعت برق و باد در حال گسترش است و بر همین اساس نیاز دارم که کار کنم. 

از او پرسیدم که خجالت نمی‌کشی پیک شدی؟ در جواب می‌گوید: به قول قدیمی ها، کار که عار نیست. بیکاری و تنبلی و سربار شدن زشت و عار است. 

در خط جیحون- تیموری ایستاده بودم که راننده میانسالی آمد، بانویی ۵۶ساله با ظاهری مرتب و آراسته، باورم نمی‌شد راننده خطی است، خیلی محترمانه و مودبانه کنار ماشینش ایستاده بود و با صدای بلند می‌گفت که مستقیم جیحون. رفتم و سوار شدم چون دلم می‌خواست با آن بانو سر صحبت را باز کنم و مسافر بودن هم بهترین بهانه برای این کار بود. 

وی که خودش را طوبی معرفی کرد، می‌گوید: خرج فرزندانم را باید بدهم و وقتی پدر نباشد مادر باید جور آن‌ها را بکشد و همه زحمت‌ها و عذاب و سختی‌ها را به جان بخرد. 

طوبی گفت: کار مسافرکشی بسیار سخت است چون باید با همه رقم آدمی سر و کله بزنی. یکی مهربان و باشخصیت، دیگری عصبی و تند و آن دیگری هم خسیس که بر سر یک قران و دوزار چانه می‌زند و اعصاب ادم را به هم می‌ریزد. 

می‌نوازد تا امرارمعاش کند

دختری نوجوان در ورودی یکی از ایستگاه‌های متروی تهران، هنگ درام می‌نوازد اما با عشق می‌نوازد، انگار اطرافش را نمی‌بیند. مردم اهل دل نیز برای هنرش احترام قائلند و بهای هنرش را هر چند ناچیز می‌پردازند. به لیلای ۱۷ساله می‌گویم چرا با این سن و سال کم به سراغ چنین کاری رفتی و آیا برایت سخت نیست که درمیان جمعیتی که در تردد هستند می‌نوازی؟ می‌گوید: پدرم بیمار است و هزینه درمان و دارو دارد. ناچارم برای تامین هزینه‌های درمانش کار کنم. دلم می‌خواهد در آینده وکیل شوم تا از حق و حقوق مستضعفان و کسانی که توان مالی ندارند دفاع کنم. اگر حق مظلومی پایمال شده آن را دوباره به او بازگردانم. 

جمع‌بندی

آنچه امروز در سطح شهر به‌وضوح دیده می‌شود افزایش حضور زنان در مشاغلی است که تا چند سال پیش کمتر با نیروی کار زن شناخته می‌شدند. از دفاتر مشاور املاک و حوزه تولید محتوا تا پیک موتوری، فروش آنلاین، خدمات اداری و برخی کسب‌وکارهای خدماتی، نشانه‌های این تغییر در فضای شهری قابل مشاهده است. این روند نشان می‌دهد مرز میان مشاغل زنانه و مردانه کمرنگ‌تر شده و زنان توانسته‌اند در بخش‌های بیشتری از بازار کار جای خود را باز کنند.

افزایش حضور زنان در برخی مشاغل شهری از نگاه بسیاری از کارشناسان نشانه تغییر در الگوی بازار کار و گسترش فرصت‌های شغلی است. این روند می‌تواند به افزایش استقلال اقتصادی زنان و تنوع بیشتر در نیروی کار کمک کند. با این حال برخی باور دارند در کنار این فرصت‌ها، چالش‌هایی مانند نبود امنیت شغلی، درآمد ناپایدار در بعضی حوزه‌ها و فشار کاری نیز وجود دارد. لازم است تا دست‌اندرکاران به این مساله توجه داشته باشند که بسیاری از بانوان یا کم خرج خانواده هستند یا نان‌آور اصلی خانواده براین اساس باید مورد حمایت قرار گرفته و سیاست‌گذاری‌ها نیز متناسب با این تغییرات انجام شود.

ایجاد امنیت شغلی، حمایت از کسب‌وکارهای کوچک و نظارت بر شرایط کاری از جمله اقداماتی است که می‌تواند به بهبود وضعیت زنان در بازار کار کمک کند. چنانچه حمایت‌های لازم برای زنان شاغل در حوزه‌هایی مثل تولید محتوا، فروش آنلاین یا خدمات شهری فراهم شود بسیاری از آن‌ها می‌توانند با ثبات بیشتری به کار خود ادامه دهند.

روز جهانی ارتباطات و روابط عمومی/ ستاد جدید برای حقوق ارتباطات چه خواهد کرد

تماشاخانه

قدیمی‌ترین موجود زنده جهان در آمریکاست ؛ یک نفر این را به ترامپ بگوید!

عروس‌های سیاه‌پوش؛ دخترانی که خودشان را سیاه‌بخت کردند

فیلم های دیگر