کشف نشانه هایی از مولکول های حیاتی در مریخ

عصر ایران - یک آزمایش شیمیایی بی‌سابقه روی مریخ نشان می‌دهد که این سیاره هنوز هم بقایایی از مولکول‌های آلی بسیار قدیمی را در خود حفظ کرده است؛ مولکول‌هایی که نقش مهمی در شکل‌گیری حیات دارند. این کشف که نتایج آن در ۲۱ آوریل در مجله علمی Nature Communications منتشر شده، از نگاه پژوهشگران گامی مهم در جست‌وجوی حیات فرازمینی در منظومه شمسی محسوب می‌شود.

اگرچه دانشمندان هنوز برای بررسی مستقیم این شواهد نیاز به مأموریت‌های دقیق‌تر دارند، اما داده‌های به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که مریخ ممکن است هنوز نشانه‌هایی از ترکیبات شیمیایی مرتبط با شکل‌گیری حیات را در لایه‌های زیرسطحی خود نگه داشته باشد.

نقش مریخ‌نورد کنجکاوی در این کشف

اطلاعات این پژوهش توسط مریخ‌نورد کنجکاوی (Curiosity) متعلق به ناسا جمع‌آوری شده است. این مریخ‌نورد در سال ۲۰۱۲ روی سطح سیاره سرخ فرود آمد و از آن زمان تاکنون در حال بررسی محیط مریخ برای یافتن شواهدی از حیات میکروبی در گذشته‌های بسیار دور است.

هدف اصلی مأموریت کنجکاوی بررسی این موضوع است که آیا میلیاردها سال پیش شرایط لازم برای شکل‌گیری حیات در مریخ وجود داشته یا نه.

بررسی نمونه‌های معدنی در دهانه گیل

در این مطالعه جدید، گروهی از اخترزیست‌شناسان با هدایت از راه دور ابزار پیشرفته‌ای به نام Sample Analysis on Mars یا SAM را فعال کردند. این سامانه برای تجزیه و تحلیل ترکیبات شیمیایی نمونه‌های مریخی طراحی شده است.

در سال ۲۰۲۰، کنجکاوی نمونه‌هایی از مواد معدنی رسی را در دهانه گیل جمع‌آوری کرد. پژوهشگران تمرکز ویژه‌ای روی منطقه‌ای به نام Glen Torridon داشتند؛ منطقه‌ای که شواهد قوی نشان می‌دهد در گذشته‌های دور دارای آب بوده است.

وجود آب در گذشته یکی از مهم‌ترین نشانه‌هایی است که احتمال شکل‌گیری حیات را در یک محیط افزایش می‌دهد.

شناسایی بیش از ۲۰ ترکیب شیمیایی مهم

پس از بررسی دقیق نمونه‌ها، پژوهشگران بیش از ۲۰ ترکیب شیمیایی قابل توجه را شناسایی کردند. در میان آن‌ها برای نخستین بار مولکولی حاوی نیتروژن دیده شد که ساختار آن شباهت‌هایی با پیش‌سازهای DNA دارد.

علاوه بر این، دستگاه‌های کنجکاوی ترکیبی به نام بنزوتیوفن را نیز شناسایی کردند. این ماده نوعی ترکیب گوگردی است که معمولاً در شهاب‌سنگ‌ها یافت می‌شود.

ایمی ویلیامز، زمین‌شناس مأموریت کنجکاوی و یکی از نویسندگان این پژوهش، می‌گوید موادی که از طریق شهاب‌سنگ‌ها به مریخ رسیده‌اند احتمالاً همان موادی هستند که میلیاردها سال پیش روی زمین نیز فرود آمده‌اند و ممکن است نقش مهمی در شکل‌گیری بلوک‌های سازنده حیات در سیاره ما داشته باشند.

احتمال حفظ مولکول‌های آلی در زیر سطح مریخ

به گفته ویلیامز، این یافته‌ها نشان می‌دهد که مولکول‌های آلی بزرگ و پیچیده می‌توانند در لایه‌های کم‌عمق زیرسطحی مریخ برای مدت‌های بسیار طولانی حفظ شوند.

با این حال هنوز مشخص نیست که منشأ این ترکیبات دقیقاً چیست. ممکن است این مواد از موجودات زنده‌ای که میلیاردها سال پیش در مریخ وجود داشته‌اند به جا مانده باشند، یا در اثر برخورد شهاب‌سنگ‌ها ایجاد شده باشند. احتمال دیگر این است که این ترکیبات در نتیجه فرایندهای زمین‌شناسی شکل گرفته باشند.

هرچند این مولکول‌ها به معنای کشف مستقیم حیات نیستند، اما می‌توانند سرنخ‌های بسیار ارزشمندی درباره احتمال وجود موجودات زنده در گذشته مریخ ارائه دهند.

ویلیامز در این باره توضیح می‌دهد که کشف مواد آلی باستانی بسیار اهمیت دارد، زیرا به دانشمندان کمک می‌کند قابلیت سکونت یک محیط را ارزیابی کنند. اگر هدف جست‌وجوی نشانه‌های حیات در قالب کربن آلی حفظ‌شده باشد، این یافته‌ها نشان می‌دهد که چنین چیزی در مریخ امکان‌پذیر است.

مأموریت‌های آینده برای جست‌وجوی حیات

کنجکاوی نخستین مریخ‌نوردی بود که توانست نمونه‌های شیمیایی را در سیاره‌ای دیگر تجزیه و تحلیل کند، اما احتمالاً آخرین مورد نخواهد بود.

دانشمندان در حال برنامه‌ریزی برای انجام آزمایش‌های مشابه در مأموریت‌های آینده هستند. از جمله این مأموریت‌ها می‌توان به پروژه Rosalind Franklin برای مریخ و مأموریت Dragonfly اشاره کرد که قرار است به قمر تیتان، یکی از قمرهای زحل، سفر کند.

این مأموریت‌ها می‌توانند اطلاعات بیشتری درباره ترکیبات آلی در دیگر نقاط منظومه شمسی ارائه دهند و شاید در نهایت پاسخ یکی از بزرگ‌ترین پرسش‌های علمی بشر را روشن کنند: آیا در جایی خارج از زمین، حیات وجود داشته است؟

منبع: popsci

11 آجیل و دانه پرمنیزیم که باید بشناسید

بیشتر بخوانید:

کشف موجود زنده‌ای که می‌تواند در مریخ زندگی کند

تماشاخانه

نبرد کرنال ؛ حیله نادرشاه با شترهای آتشین / هیولاهایی با آتش هولناک

نبرد پلوزیوم ؛ وقتی‌ گربه‌های ایرانی ارتش مصر را به زانو درآوردند

فیلم های دیگر