به دنیای شگفتانگیز و عجیب تخم حیوانات خوش آمدید.
به گزارش عصر ایران ، تخمها ساختارهای واقعاً بینظیری هستند. آنها باید آنقدر محکم باشند که از موجود ارزشمند داخل خود به خوبی محافظت کنند و در عین حال آنقدر نرم باشند که جوجه پرنده، خرچنگ یا مار در زمان مناسب بتواند آن را بشکند و بیرون بیاید.
طی میلیونها سال، گونههای تخمگذار طیف وسیعی از شکلها، اندازهها، رنگها و روشهای تخمگذاری را برای تضمین بقای نسل بعدی خود تکامل دادهاند. در این مقاله، سه مورد از جالبترین استراتژیهای تخمگذاری در طبیعت، از تخمهای اسفنجی خرچنگ آبی گرفته تا تخمهای ژلاتینی سمندرها را بررسی میکنیم.

خرچنگهای آبی (Callinectes sapidus) مراحل زندگی بسیار پیچیدهای را پشت سر میگذارند. آنها در دوران لاروی در آبهای ساحلی زندگی میکنند و سپس در میان علفهای دریایی آبهای شور نزدیک اقیانوس اطلس مستقر میشوند. این خرچنگها در دوره جوانی مهاجرت میکنند تا در آبهایی با شوری کمتر تغذیه کرده و بالغ شوند. مادههای بالغ سپس برای تولیدمثل تمام مسیر رودخانه را برمیگردند تا تخمهای خود را در اقیانوس رها کنند. خرچنگهای آبی در هر مرحله از زندگی باید خود را با زیستگاهها، شکارچیان و خطرات مختلف سازگار کنند.
مادههای بالغ معمولاً در هر دوره حدود 3,000,000 تخم میگذارند و در هر فصل بین 6 تا 8 بار تخمریزی میکنند.
تاک هاینز، بومشناس دریایی از موسسه تحقیقات محیطی اسمیتسونیان در مریلند، میگوید: «تخمهای خرچنگ آبی گرد هستند و رنگی بین زرد تا نارنجی دارند، زیرا پر از زردهای هستند که انرژی لازم برای تبدیل جنین به لارو را تامین میکند.»

هر تخم توسط یک ساختار مویمانند و سفت در زیر شکم خرچنگ مادر چسبیده و پنهان میشود. مادر حدود دو هفته از تخمها مراقبت میکند تا لاروها از تخم بیرون بیایند و در میان پلانکتونهای آب شنا کنند.
ماهیگیران خلیج چساپیک به خاطر ظاهر این تودههای تخم، به آنها «اسفنج» میگویند. با رشد جنین و مصرف زرده، رنگ این اسفنج از قهوهای تیره به سیاه تغییر میکند که بخشی از آن به دلیل تشکیل رنگدانه تیره چشم لاروهاست.
خرچنگهای ماده برای تخمگذاری در اقیانوس اطلس تا 150 مایل (معادل رانندگی از بوستون تا آلبانی) مهاجرت میکنند. تمام اسپرم مورد نیاز یک ماده برای بارور کردن تخمها در طول عمرش (حدود 1 تا 4 سال) تنها از یک بار جفتگیری تامین میشود. با این حال، این سبک زندگی مهاجرتی سختیهای خاص خود را دارد و نیازمند هماهنگی دقیق و پیچیدهای بین فرآیندهای پوستاندازی، بلوغ، جفتگیری، ذخیره اسپرم و مهاجرت است.

سمندرهای خالدار (Ambystoma maculatum) در نیمه شرقی ایالات متحده زندگی میکنند، جایی که رابطه بسیار خوبی با جلبکها دارند. این دوزیستان تودههای تخم ژلاتینی خود را در برکههای بهاری پر از جلبکهای سبز رها میکنند. جلبکها وارد پوسته تخم شده و آنها را دقیقاً شبیه به تخممرغهای رنگی عید، سبز میکنند.
کارن مکدونالد، متخصص آموزش در موسسه اسمیتسونیان توضیح میدهد: «این رابطه با جلبکها حتی برای محققان نیز منحصربهفرد است. جلبک سبز (Oophila amblystomatis) فقط روی تخمها زندگی نمیکند، بلکه وارد سلولهای جنین میشود و این یکی از معدود نمونههای شناختهشده از زندگی جلبک درون سلولهای یک مهرهدار است.»
این جلبک به عنوان منبع دوم انرژی و تامینکننده مستقیم اکسیژن برای جنین عمل میکند. در مقابل، جنین سمندر مواد مغذی و پناهگاهی را به جلبک میدهد که در آبهای آزاد پیدا نمیشود. یک معامله دو سر سود!

قورباغهها و سمندرها تخمهای خود را در تودههای ژلهای متصل به شاخههای زیر آب میگذارند. این ژله از جنین در برابر تغییرات دما محافظت کرده و سرعت شکارچیان را کند میکند. مکدونالد اضافه میکند: «رنگ سبز این توده تخم به استتار آنها کمک میکند، اما با این وجود راکونها، مرغابیهای جنگلی، حشرات آبی و حتی برخی از لاروهای سمندر همچنان از این تخمها تغذیه میکنند.»
در این زمان از سال، با ساخته شدن لانهها در درختان و بیرون آمدن جوجهها، تخم پرندگان بیشتر در مرکز توجه قرار میگیرد. در طبیعت، تخم پرندگان اصلاً ساده و تکراری نیست و بسیاری از آنها بسیار رنگارنگ هستند.
کریستینا گبهارد، پرندهشناس موزه ملی تاریخ طبیعی در واشنگتن، میگوید: «تخم پرندگان در رنگها، اندازهها و شکلهای مختلفی وجود دارد زیرا هر گونه، تخمهای خود را با محیط اطرافش سازگار میکند. تخمها باید از دید شکارچیان پنهان بمانند، در لانه پایدار باشند و از جوجه در حال رشد حمایت کنند. با وجود نزدیک به 11,000 گونه پرنده در سراسر جهان، تنوع فوقالعادهای در شکل تخمها ایجاد شده است.»
پوسته سخت تخمها یک سیستم حیات کاملاً مستقل است که به رشد جنین در هر زیستگاهی، از سردترین تا گرمترین نقاط زمین، کمک میکند. پنگوئنهای امپراتور (Aptenodytes forsteri) در قطب جنوب، برای گرم نگه داشتن تخمها روی آنها مینشینند در حالی که مادر برای شکار میرود. در آمریکای شمالی، پرنده کوچک وردین (Auriparus flaviceps) در بیابانهای به شدت گرم زندگی میکند. این پرندگان کوچک نقطههایی روی تخمهای خود دارند که به استتار آنها در لانههای ساخته شده در بالای درختان خاردار کمک میکند.

از نظر اندازه، شترمرغها بزرگترین تخم را با طولی نزدیک به 6 اینچ (حدود 15 سانتیمتر) و وزن بالای 4 پوند (حدود 1.81 کیلوگرم) میگذارند. در مقابل، مرغ مگسخوار زنبوری کوچکترین تخم را با طولی کمتر از نیم اینچ (به اندازه یک آبنبات کوچک) تولید میکند.
سینه سرخ آمریکایی (American robin) احتمالاً درخشانترین رنگ تخم را در میان پرندگان دارد که به رنگ آبی-سبز خاصی است. این رنگ از جنین در برابر اشعههای مخرب فرابنفش (UV) محافظت میکند، اما پرندهشناسان هنوز به طور کامل مطمئن نیستند که این رنگ چگونه بر بقای جوجه تاثیر میگذارد. گبهارد میگوید: «یک فرضیه این است که رنگ آبی درخشان نشاندهنده سلامت پرنده ماده است، در حالی که تخمهای تیرهتر ممکن است به حفظ طولانیتر گرما در محیطهای سرد کمک کنند.»
منبع: popsci