مرگ خاموش پناهجویان در سواحل اروپا و نقشه برای اخراج آنها که زنده مانده اند

عصر ایران؛ محمود فاضلی؛ دیپلمات پیشین و تحلیگر امور بین الملل - پنج روز پیش در پی واژگونی یک قایق حامل پناهندگان در سواحل جنوبی «کرت» یونان، دست کم سه نفر جان باختند. پلیس این بندر اعلام کرد که پس از این حادثه یک کشتی تجاری 20 نفر را نجات داده است. حدود 50 نفر در این قایق حضور داشتند. مهاجران نجات ‌یافته عمدتاً اهل مصر و سودان بودند. در میان آنها چهار کودک خردسال نیز حضور داشتند.

این حادثه درست زمانی رخ داد که کشتی تجاری که توسط مرکز هماهنگی نجات دریایی یونان به منطقه اعزام شده بود، به قایق چوبی مهاجران نزدیک شد. در حالی که مسافران در تلاش بودند از نردبان‌های پایین کشتی بالا بروند، حرکت ناگهانی در یک طرف قایق چوبی باعث واژگونی آن شد.

جستجو برای مهاجران گمشده با چهار قایق گشتی، یک هواپیما و دو کشتی از طرف آژانس مرزی اروپا، فرانتکس، ادامه یافت. یک قایق دوم حامل حدود 40 مهاجر نیز در این منطقه مشاهده شد که باعث آغاز عملیات نجات دیگری شد.

این فاجعه چند هفته پس از آن رخ داد که سازمان بین ‌المللی مهاجرت اعلام کرد حدود پنجاه و سه مهاجر، از جمله دو نوزاد، پس از واژگونی یک قایق لاستیکی حامل ۵۵ نفر در سواحل شهری در غرب طرابلس کشته یا مفقود شده‌ اند. 

بیش از یک سال است که تعداد فزاینده ‌ای از مهاجران تلاش می‌ کنند از لیبی به جزیره کرت، که دروازه ورود به اتحادیه اروپا محسوب می ‌شود، برسند. با این حال، عبور از این گذرگاه برای پناهجویان بسیار خطرناک است. هر ساله هزاران نفر تلاش می ‌کنند مسیر پرخطر عبور از مدیترانه از لیبی به اروپا را طی کنند. از زمان سقوط معمر قذافی، در سال ۲۰۱۱، لیبی به مسیر ترانزیتی برای افرادی تبدیل شده است که از درگیری و فقر به سوی اروپا می ‌گریزند.

آمارهای سازمان ملل

سازمان ملل اعلام کرده که مهاجران در لیبی، از جمله دختران خردسال، در معرض خطر کشته  ‌شدن، شکنجه، تجاوز یا بردگی قرار دارند و خواستار تعلیق بازگرداندن قایق‌های مهاجران به این کشور تا زمان تضمین حقوق بشر شد. بسیاری از مهاجران و پناهجویانی که از لیبی حرکت می‌ کنند، در پی رسیدن به جزیره «کرت یونان»، به‌ عنوان دروازه ورود به اتحادیه اروپا، هستند.

طبق اعلام آژانس پناهندگان سازمان ملل  (UNHCR)، بیش از 16770 نفر که به دنبال پناهندگی در اتحادیه اروپا بودند، در سال 2025 به جزیره کرت رسیدند که تعداد آن ها به طور قابل توجهی بیشتر از سایر جزایر «دریای اژه» است. کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در سال 2025 در مجموع 107 مورد مرگ یا مفقودی در آب‌های سواحل یونان را ثبت کرد.

سیاست های ضد مهاجرتی یونان

دولت محافظه کار یونان هم همسو با دیگر متحدان اروپایی خود قواعد بسیار سختگیرانه ای را در مقابله با هجوم پناهجویان اعمال کرده است. دولت  یونان در مواجهه با افزایش ورود مهاجران، تابستان گذشته رسیدگی به درخواست‌های پناهندگی را به مدت سه ماه، به‌ ویژه برای افرادی که از لیبی می ‌آمدند، به حالت تعلیق درآورد. به گفته کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل، در سال ۲۰۲۵، ۱۰۷ نفر در آب ‌های یونان جان باخته یا مفقود شده ‌اند.

آقای «تانوس پلوریس» وزیر مهاجرت یونان که به عنوان یک چهره ضد مهاجرتی شناخته می شود، اعلام کرده که «این کشور با ۴ کشور اروپایی دیگر همکاری می‌ کند تا مراکز اخراج مهاجرانی را که درخواست پناهندگی‌ آنها رد شده، در کشور‌های غیر اتحادیه اروپا ایجاد کند. یونان با آلمان، هلند، اتریش و دانمارک در ایجاد مراکز اخراج برای پناهجویان ردشده «ترجیحا در آفریقا» همکاری می ‌کند.

«ما دیگر از نظر تئوری صحبت نمی ‌کنیم، بلکه از نظر عملی صحبت می ‌کنیم.  وزیران ۵ کشور قبلا ملاقات کرده‌ اند و قرار است تیم‌ های فنی در آینده برای پیشبرد این طرح رایزنی کنند. مراکز پیشنهادی در حالت ایده‌آل در کشور‌های آفریقایی که مایل به پذیرش پناهجویان ردشده هستند، قرار خواهند گرفت.

 انتخاب آفریقا الزام‌آور نیست و بحث ‌ها در حال انجام است. کشور‌های بزرگتر اروپایی در حال انجام مذاکرات مستقیم با کشور‌های میزبان احتمالی هستند، در حالی که یونان در این فرآیند شرکت می‌ کند.»

انتقاد یک حزب یونان به سیاست های دولت 

حزب «چپ جدید» یونان ضمن انتقاد از سیاست های دولت این کشور در بیانیه خود تاکید کرده «تنها چند روز پس از غرق شدن کشتی در جزیره «خیوس»، جایی که ده‌ها نفر در فاجعه ‌ای مربوط به این بندر جان خود را از دست دادند، ما شاهد غرق شدن کشتی جدیدی با اجساد بسیاری از پناهندگان و مهاجران در سواحل جزیره «کرت» هستیم.

این رویدادها را نمی‌ توان به عنوان حوادث جداگانه در نظر گرفت. تکرار آنها، بن ‌بست‌های سیاست «نخست وزیر و وزیر مهاجرت یونان» را برجسته می‌ کند که پیشگیری را بر نجات، و سرکوب را بر حفاظت از جان انسان‌ها اولویت می ‌دهد.

 از دولت می ‌خواهیم که «از ارائه غرق شدن کشتی‌ ها به عنوان تراژدی‌ های «مورد انتظار» و «تصادفی!» جداگانه دست بردارد» و «سعی نکند تقصیر را به گردن «قاچاقچیان» بیندازد! ناپدید شدن قایقی که در آن ۵ نفر، عمدتاً کودک، در جزیره «خیوس» یونان کشته شدند، این سوءظن را ایجاد می ‌کند که گارد ساحلی یونان، مانند دیگر مواقع، نمی ‌خواهد توضیحی ارائه دهد! ما به عنوان حزب «چپ نو»، خواستار تحقیقات فوری و کامل در مورد شرایطی هستیم که در آن دو کشتی غرق شدند. پاسخگویی، که دولت راستگرای حاکم به آن حساسیت دارد، پیش ‌نیاز اولیه برای یک دولت قانونمند است.»

اروپا و نقشه مشترک برای اخراج پناهجویان

در ماه ژانویه (دی/بهمن) «الکساندر دوبریندت» وزیر کشور آلمان نیز اعلام کرده بود که مقام‌های برلین پیش از این در یک گروه کاری شامل یونان، اتریش، دانمارک و هلند به توافقات اولیه ‌ای برای بررسی مراکز اخراج در خارج از اتحادیه اروپا دست یافته‌ اند. یک نقشه راه مشترک برای ایجاد آنچه مدل ‌های نوآورانه با مشارکت کشور‌های غیر اتحادیه اروپا خواند، تدوین خواهد شد.

بنظر می رسد این پیشنهاد بخشی از تلاش گسترده‌تر چندین دولت اتحادیه اروپا برای افزایش اخراج مهاجران، در بحبوحه فشار‌های سیاسی فزاینده در سراسر این بلوک برای کاهش ورود غیرقانونی مهاجران، است.

به‌ عنوان نمونه، هلند در حال حاضر مذاکره با اوگاندا را برای اخراج برخی از مهاجران آغاز کرده است، اگرچه مشخص نیست که آیا آنها به دنبال ایجاد مراکز اخراج در اوگاندا هستند یا اینکه آیا اوگاندا آماده انجام این کار خواهد بود یا خیر.

محدودیت های اروپا برای مهاجرین در حالی است که اخیرا حدود ۷۰ نهاد اروپایی و ملی در بیانیه مشترکی نگرانی خود از برنامه اتحادیه اروپا برای یورش به مهاجران در اماکن عمومی و خصوصی و دسته ‌بندی آنها بر اساس «نژاد» اعلام کردند.

این نهادها هشدار داده اند «این تهدیدی واقعی و فوری است. می‌ خواهند اعضای اتحادیه اروپا را وادار کنند که مهاجران بدون مدرک را «ردیابی کرده» و مسائل روزانه، خدمات عمومی و فعالیت ‌های اجتماعی را به ابزاری مشابه اقدامات مهاجرتی به سبک «اداره مهاجر و گمرک» آمریکا (ICE) تبدیل کنند.»

طبق اصلاحات پیشنهادی در قوانین مهاجرتی اروپا، کمیسیون اروپا این اجازه را خواهد یافت که مراکزی در خارج از مرزهای اتحادیه اروپا ایجاد کرده و پناهجویان را به آنجا منتقل کند. مهاجرانی که از خروج از اروپا خودداری کنند مدارک هویتی آنها ضبط شده و با بازداشت طولانی مواجه می ‌شوند. بسیاری از کشورهای اتحادیه اروپا این اصلاحات را تقویب کرده ‌اند اما اعضای چپگرای پارلمان اروپا و گروه‌ های مدافع حقوق مهاجران، به شدت از آن انتقاد کرده ‌اند.

توقف کامل نظام بهره و سود در بانک‌های تجاری افغانستان

بیشتر بخوانید:

از بازسازی غزه تا احداث شهرک های اسرائیلی در کرانه باختری

اروپا در پی راه های مقابله با مهاجرت غیر قانونی‎

واژگونی قایق مهاجران در آب‌های یونان/ ۵ کشته و ۲۰ مفقود

کشف پیکر دو مهاجر در منطقه مرزی یونان و ترکیه

۱۴ کشته در برخورد قایق مهاجران با قایق گارد ساحلی یونان

هفته مرگبارِ مدیترانه برای پناهجویان

یونان؛ سیاست های ضد مهاجرت و صدها انسان ناپدیدشده در دریا

تماشاخانه

مسافران ماه به زمین برگشتند / طولانی‌ترین سفر به ماه چطور به اتمام رسید

عملیات فورتیتود ؛ ارتش اشباح چه بر سر هیتلر آورد

فیلم های دیگر