«اقتصاد» نمایشگاه کتاب تهران/با کاربران

یکی از کاربران عصرایرام با ارسال یادداشتی نوشت:

چند حرف و سخن درباره‌ی «اقتصاد» نمایشگاه کتاب تهران

فروشگاه کتاب تهران

نمایشگاه کتاب تهران، بیست و هفتمین دوره‌ فعالیت خود را پشت سر خواهد گذاشت. نمایشگاهی که در دوران وزارت فرهنگ و ارشاد سیدمحمد خاتمی و اوج جنگ آغاز به کار کرد. سال اول، با توجه به نظرسنجی‌ای که انجام شده بود، آبان به عنوان ماه مناسبی برای نمایشگاه تعیین شد، ولی بعد با توجه به آنکه آبان، فصل خرید کتاب‌های دانشگاهی است، اردیبهشت به عنوان ماه نمایشگاه انتخاب شد. نمایشگاه سال به سال بر جمعیت بازدیدکننده از خود افزود ولی نتوانسته است، جایگاه مناسبی در میان نمایشگاه‌های کتاب در جهان داشته باشد.

الف - بازدیدکنندگان از نمایشگاه، بیشتر افراد حقیقی هستند و مقدار خریدشان نیز افزون بر توانایی مالی‌شان نیست که بتوانند خریدهای کلان انجام دهند. بیشترشان هم که به نمایشگاه می‌آیند به قصد بهره بردن از تخفیفی است که در نمایشگاه داده می‌شود. در صورتی که در بیشتر نمایشگاه‌های معتبر دنیا، خرده‌فروشی وجود ندارد و هدف از برگزاری این نمایشگاه‌ها، خرید و فروش حق انتشار کتاب‌ها در بازارهای دیگر است. امری که اجرایش به دلیل عدم وجود قانون کپی‌رایت در ایران، خنده‌دار است. قانونی که اگر وجود داشت، می‌توانستیم کتاب‌های خود را حتی بدون نیاز به ترجمه به کشورهای همسایه بفرستیم و درآمدی برای حوزه نشر ایجاد کنیم. مقایسه کنید میزن درآمد از فروش کتاب به یک فرد را با فروش حق رایت همان کتاب به ناشر دیگر.

ب - عرضه‌ مستقیم کتاب به مردم، هرچند برای مصرف‌کننده و فروشنده سودآور است، اما به حلقه‌های میانی زنجیره‌ی توزیع کتاب آسیب مالی می‌زند و سبب حذف آنها می‌شود. در این صورت، با حذف توزیع‌کنندگان، حوزه‌ی نشر نمی‌تواند به توزیع محصولات خود در سطح کشور امیدوار باشد.
نکته‌ی جالب آنکه بسیار از انتشاراتی که در نمایشگاه حضور دارند و در اینجا به فروشندگی مشغول هستند، از خدمات فروش آنلاین، بهره نمی‌برند. امری که هرگونه امید به امکان استفاده‌ی ناشران ایرانی و همچنین خوانندگان از فرصت خرید و فروش کتاب‌های الکترونیکی فارسی را دور از ذهن می‌کند و کتب دیجیتال را محدود به چند ناشر فارسی‌زبان خارج از کشور محدود می‌کند.  

ج - عموم تبلیغات محیطی هم که در نمایشگاه انجام می‌شود از طرف انتشارات کمک‌آموزشی است، قدیم‌ترها گاج و قلم‌چی و ... در کنکور سراسری و به تازگی انتشارات فعال در کنکور ارشد. از این تبلیغات واضح است که اوضاع نشر کتاب در چه بخش، حتی برای سرمایه‌گذاری اقتصادی مناسب است و در چه بخش، کمیت‌اش می‌لنگد و نیازمند است تا به کمک‌های دولتی- به انواع مختلف آن، از مستقیم تا غیرمستقیم- وصل باشد.