ایرانی ها مثل نقل و نبات دارو می خورند!

مصرف نادرست و خودسرانه دارو از جمله آنتی بیوتیکها توسط افرادی که تمایل ندارند به سراغ پزشک بروند، عوارض ناگواری به دنبال دارد. این در حالی است که هر ایرانی به طور متوسط 339 عدد دارو در سال مصرف می کند که چهار برابر میانگین جهانی است.

به گزارش مهر، شعار امسال روز جهانی بهداشت "مقاومت به داروهای ضد میکروبی؛ یک تحقیر جهانی" نامگذاری شده است. طرح این موضوع حکایت از این واقعیت دارد که مصرف بی رویه و خودسرانه اقلام دارویی نه تنها نمی تواند مفید و موثر باشد بلکه آثار و عوارض ناگواری به دنبال دارد که از جمله آنها می توان به مقاومت میکروبها در مقابل داروها اشاره کرد.

در حالی که مصرف نادرست آنتی‌بیوتیکها پنجمین عامل مرگ و میر در دنیا شناخته شده است، دکتر مرضیه وحیددستجردی، وزیر بهداشت عنوان می دارد که از 10 قلم دارو که بیشترین مصرف را در کشور دارد 4 قلم آن آنتی بیوتیکها هستند و در 49 درصد از نسخه های پزشکان کشور حتما یک قلم آنتی‌بیوتیک وجود دارد. همچنین 40 درصد از مردم ایران، دارو را بدون نسخه و تجویز پزشک به صورت خودسرانه مصرف می‌کنند که این مصرف خودسرانه نه تنها موجب درمان بیماری نمی‌شود بلکه عوارض دیگری نیز برای بیمار به دنبال دارد.

دکتر علی شمسا، متخصص اورولوژی ضمن هشدار نسبت به مصرف خود سرانه و ناآگاهانه دارو و آنتی بیوتیکها که می تواند موجب اختلال و نارسایی در عملکرد کلیه ها و قلب شود، گفت: پزشکان با بروز برخی از بیماریها در فرد مانند گلو دردهای چرکی و عفونتهای پوستی مصرف آنتی بیوتیک را توصیه می کنند در حالی که مصرف خودسرانه و ناآگاهانه آنتی بیوتیک کلیه ها و قلب فرد را در معرض خطر قرار می دهند. همچنین استفاده از تمامی داروها به ویژه خانواده مایسین ها باید زیر نظر پزشک انجام شود و پزشکان نیز موظفند در طول دوره درمان بیمار را از عوارض جانبی داروها آگاه کنند.

گزارشهای وزارت بهداشت حاکی از این است که آمار فروش آنتی‌بیوتیکها و نسخ پزشکی نشان می‌دهد مصرف این نوع داروها با پراکندگی بیماریها و میزان جمعیت کشور تناسب ندارد.

بر اساس گزارش دفتر آموزش و ارتقاء سلامت وزارت بهداشت، نیمی از بیماران مراجعه کننده به پزشکان عمومی حداقل یک نوع آنتی‌بیوتیک دریافت می‌کنند که این آمار نشان می‌دهد 50 درصد بیماران نیاز به آنتی‌بیوتیک درمانی دارند اما در واقع اینگونه نیست چرا که در کشور بسیاری از بیماریها ریشه ‌کن شده و دیگر نیاز به درمان صرف با آنتی‌بیوتیکها وجود ندارد.

در بسیاری از بیماریها از جمله سرماخوردگی ضرورتی برای مصرف آنتی‌بیوتیکهای درمانی احساس نمی‌شود اما شاهد تجویز بی‌رویه این دارو در نسخ بیماران هستیم. به طوریکه دکتر محمدرضا شانه ساز مدیر کل نظارت بر تولید دارو وزارت بهداشت گفت: در سال 89 پزشکان به طور متوسط برای 49 درصد بیماران خود حداقل یک قلم آنتی بیوتیک تجویز کردند.

با روندی که در مصرف بی رویه آنتی بیوتیکها در دنیا طی می شود این تهدید وجود دارد که دیگر آنتی بیوتیکها اثرگذار نبوده و یک بیمار با سرما خوردگی ساده دیگر به هیچ دارو و آنتی بیوتیکی جواب ندهد و در پی آن شاهد مرگ و میر گسترده‌ای خواهیم بود.

این در حالی است که مدیرکل نظارت بر دارو و موادمخدر وزارت بهداشت از فعالیت این وزارتخانه بر روی عوارض مصرف آنتی بیوتیکها خبر داد و عنوان داشت که در طول 10 سال گذشته میزان تجویز بی رویه آنتی بیوتیک از 60 درصد در نسخ به 50 درصد کاهش پیدا کرده است. درسال گذشته حدود 120 میلیون نسخه توسط پزشکان تجویز شده که از این تعداد 60 میلیون مورد بررسی قرار گرفته و بیش از 90 درصد از این نسخه ‌ها تحت پوشش بیمه بودند.

گزارشهای وزارت بهداشت حاکی از آن است که بالاترین میانگین مصرف دارو در سطح کشور مربوط به شهرهای زابل، همدان و اهواز است و استان لرستان نیز از نظر درخواست داروهای تزریقی در کشور رتبه نخست را دارد.

مسئولان وزارت بهداشت معتقدند که مهمترین عوامل موثر در مصرف بی رویه دارو، درخواستهای مردمی و فشار بیماران به پزشکان، خود درمانی دارویی و مراجعه به داروخانه ها برای دریافت داروی بدون نسخه، عدم آشنایی برخی پزشکان با مبانی تجویز دارو و همچنین مصرف برخی ویتامینها و آنتی بیوتیکها در دامداریها است.

این در حالی است که سالانه بیش از 10 هزار مورد عارضه ناشی از مصرف اشتباهی دارو در کشور رخ می دهد. هر ایرانی به طور متوسط 339 عدد دارو در سال مصرف می کند که چهار برابر میانگین جهانی است. این در حالی است که در کشور هر نسخه 2/3 قلم دارو نوشته می شود که در دنیا به طور میانگین 2/1 قلم دارو در هر نسخه است. همچنین سرانه مصرف دارو در کشور 30 دلار و این رقم در دنیا 90 دلار است.

آنچه مسلم است، شرایط مختلفی در مصرف بی رویه و نادرست اقلام دارویی در کشور اثر گذار است که از جمله آنها می توان مشکلات برخی افراد برای پرداخت ویزیت پزشک اشاره کرد. همچنین توصیه های دوستانه و فرهنگ غلط مصرف دارو نیز یکی دیگر از علل گرایش مردم به مصرف خودسرانه دارو است. این وضعیت باعث شده که مراجعات مردم به داروخانه ها برای تهیه داروهای بدون نسخه روز به روز افزایش یابد. در حالی که عوارض ناگوار مصرف خودسرانه دارو به مراتب هزینه سنگین تری به فرد و جامعه تحمیل می کند.