فصلی برای آیین «گَل بَرینه» در کرمانشاه

هر ساله در میانه‌های فصل بهار، زمانی که هنوز تندی آفتاب بر سوزناکی سرما غلبه نکرده، ایل‌ها و عشایر مناطق مختلف کرمانشاه به جنب و جوش می‌افتند و بساط آیینی قدیمی را برای پشم چینی گله‌های گوسفندانشان در دامنه‌ها و دشت‌ها برپا می‌کنند.

به گزارش ایسنا، عزیز مصطفایی کارشناس میراث فرهنگی ناملموس کرمانشاه با بیان اینکه پشم چینی از قدیم‌الایام در کرمانشاه رواج داشته، گفت: کرمانشاه به واسطه شرایط جغرافیایی و آب و هوای کوهستانی خود از دیرباز مرکزی برای پرورش دام‌ها خصوصا بز و گوسفند بوده و طبق مستندات تاریخی تپه باستانی «گنج دره» یکی از اولین نقاطی است که بز را در آن اهلی کرده‌اند. 

مصطفایی با بیان اینکه زمان زیادی طول کشیده تا نیاکان ما به دانش تهیه لباس از پشم گوسفندان رسیدند، تصریح کرد: پشم چینی راهی بود که هم بقای انسان‌ها و هم بقای دام‌ها را تضمین می‌کرد و انسان را از سرمای زمستان و دام‌ها را از گرمای تابستان نجات می‌داد. 

وی ادامه داد: با توجه به اینکه چیدن پشم گله‌های گوسفند و بز به تنهایی از عهده یک نفر و حتی یک خانواده بر نمی‌آمده، بنابراین از زمان‌های دور ایل‌ها و عشایر کرمانشاهی در فصل پشم چینی که به آن «بَرِینَه» می‌گفتند، از فرهنگ غنی خود یعنی «گَل» بهره می‌گرفتند. 

مصطفایی اضافه کرد: در فرهنگ «گَل» معمولا وقتی مردم یک منطقه، روستا، ایل و... بخواهند کاری را انجام دهند، با همکاری یکدیگر یک گروه را تشکیل داده و به شکل گروهی کارها را پیش می‌برند. برای آئین پشم چینی نیز که به آن برینه گفته می‌شود، از دیرباز این فرهنگ در بین مردم کرمانشاه رواج داشته که به آن «گَل بَرِینَه» می‌گفته‌اند.  

وی گفت: برای آئین گَل بَرِینَه، همه اهالی ایل جمع می‌شوند و به شکل گروهی هر روز را برای پشم چینی گله‌های گوسفند یا بز یکی از اهالی ایل اختصاص می‌دهند و وقتی پشم چینی گله یک خانواده تمام شد، به سراغ گله خانواده بعدی می‌روند. این کار علاوه بر اینکه باعث می‌شود تا کارها آسان شود و زودتر تمام شود، فضایی شاد را بین ایل بوجود می‌آورد و همدلی آنها را دوچندان می‌کند. 

کارشناس میراث فرهنگی ناملموس کرمانشاه اضافه کرد: معمولا از یک روز قبل از اینکه این آئین اجرا شود، جوانان ایل گله‌ها را به نزدیکی یک رودخانه می‌برند و آنها را از رودخانه عبور می‌دهند تا پشم‌هایشان شسته شود. روز بعد هنوز آفتاب طلوع نکرده، کار شروع می‌شود. کوچکترهای ایل به دنبال گوسفندها و بزها می‌دوند و آنها را می‌گیرند و پیش کسی که پشم‌ها را می‌چیند، می‌آورند.  

وی خاطرنشان کرد: افرادی که کار پشم چینی را انجام می‌دهند، کسانی هستند که در این کار حرفه‌ای شده‌اند و با وسیله‌ای که به آن چیره یا هورنگ می‌گویند و شبیه قیچی است، پشم دام‌ها را می‌چینند و مراقب هستند تا مبادا چیره یا هورنگ به بدن دام‌ها آسیب وارد کند. 

مصطفایی با بیان اینکه زن‌ها نیز در این آئین مشارکت دارند، عنوان کرد: زن‌های ایل نیز صبح زود از خواب بیدار می‌شوند تا برای گَل نهاری تهیه کنند و هنگام ظهر با غذایی خوشمزه از آنها پذیرایی کنند. 

وی گستره آئین پشم چینی را در همه مناطق استان خصوصا در مناطق کلهرنشین اعلام کرد و گفت: پشم چینی گوسفندان باعث می‌شود تا در زمان گرمای هوا دام‌ها کمتر اذیت شوند و گرمای کمتری را تحمل کنند، بعلاوه باعث چاق‌تر شدن گوسفندان نیز می‌شود. 

این کارشناس میراث فرهنگی ناملموس ادامه داد: قیچی مخصوصی که برای پشم چینی بکار گرفته می‌شود که به آن چیره یا هورنگ می‌گویند، در منطقه دالاهو کرمانشاه که خاستگاه ساخت ابزارآلات فلزی با قدمت چندهزار ساله است، ساخته می‌شود و بعضا آهنگرهای «چال حسن خان» کرمانشاه نیز این ابزار را می‌سازند. 

وی با بیان اینکه آئین پشم چینی معمولا  از اردیبهشت آغاز می‌شود، عنوان کرد: انجام این آئین در مناطق گرمسیری استان از اواسط اردیبهشت و در مناطق سردسیری استان تا اواخر خرداد ادامه دارد. 

هشدار دیده‌بان حقوق بشر درباره فاجعه انسانی در جام جهانی ۲۰۲۶

بیشتر بخوانید:

سنت باران‌خواهی مازندران آیینی دیرینه که منسوخ شد

آیین کوچه گردان عاشق (عکس)

تصاویری از آیین گهنبار پنجی در شریف‌آباد

تماشاخانه

از صد دانه یاقوت تا لالایی برای پدرها / اولین سرودن از عشق برای نوجوان‌ها با همه خط قرمزهایی که بود

«نبرد یاپو»؛ وقتی فرعون مصر کنعان را فتح کرد/ قدیمی‌ترین حیله جنگی جهان متعلق به ۳۴۲۰ سال قبل

فیلم های دیگر