بهشت و جهنم در ابتدای خیابان فردوسی/در ساختمان عصر قجر چه خبر است؟

عصر ایران ؛ علی نجومی ــ اوایل سلطنت فتحعلیشاه قاجار بود که شاه از گرمای تهران نفس بریده امر نمود باغ مصفایی در خارج از حصار طهماسبی در سمت شمال کاخ گلستان ساخته و پرداخته شود تا شاه قاجار تابستان ها دمی در سایه درختانش بیاساید. بعدها آن قدر به قول مشهور این باغ جای خودش را در دل خاقان مغفور (فتحعلیشاه) باز کرد که هر وقت قصد سفر می کرد پیش از عزیمت به این باغ می رفت و ساعت سعد حرکت سفر را به کمک منجمان دربار تعیین می نمود و مقدمات سفر و راهی شدن کاروان سلطنتی فراهم می شد و باقی ماجرا.

بعدها این عمارت در زمان مظفرالدین شاه به دو قسمت تقسیم شد که بخش شمالی آن میزبان مدرسه فلاحت (کشاورزی) شد و بخش جنوبی هم مدسه مستظرفه را به ریاست کمال الملک در خود جای داد.

چند سالی از تاسیس مدرسه گذشته بود که تقریبا هزار کیلومتر دورتر از پایتخت یک فرد خیر به نام حاج علی اکبر صنعتی زاده( پدر بزرگ همایون خان صنعتی زاده صاحب انتشارات فرانکلین) مشهور به حاج علی اکبر کر (چون ناشنوا بود) به پیشنهاد سید جمال الدین اسدآبادی ( که در  سفری به عثمانی آن زمان به زیارتش نایل شده بود) یک پرورشگاه برای نگهداری و آموزش یتیمان کرمان در سال 1295 خورشیدی تاسیس کرد.

علی اکبر خان صنعتی

حالا می رسیم به نقطه اشتراک این همه صغری کبری که کسی نیست جز مجسمه ساز و نقاش برجسته معاصر ایران جان یعنی علی اکبر صنعتی که در پرورشگاه صنعتی کرمان بزرگ شد و نام موسس آن جا را بر روی خودش گذاشت و بعدها با آن استعداد مثال زدنی خود به تهران آمد  و در طرفه العینی نظر تیزبین استاد ابوالحسن صدیقی ( پدر مجمسه سازی نوین ایران و رییس بخش مجسمه سازی مستظرفه) را به خودش جلب کرد و شاگرد مدرسه صنایع مستظرفه شد.

او حتی مدتی را هم شاگرد استاد حسین بهزاد یگانه مینیاتور معاصر ایران بود او آن قدر از خود استعداد و قریحه نشان داد که چند سال بعد از فارغ التحصیلی در سال 1325، علی اکبر صنعتی زاده ( صاحب پرورشگاه صنعتی در کرمان) ساختمانی قدیمی از دوران قاجار را در میدان توپخانه( امام خمینی فعلی) در ابتدای خیابان فردوسی برای او ابتیاع نمود تا هم کارگاهش باشد و هم آثارش را در آن جا به نمایش بگذارد. البته این موزه بعدها تحت سرپرستی سازمان شیر و خورشید سابق و هلال احمر فعلی قرار گرفت.

استاد علی اکبر صنعتی بعد از قضایای 28 مرداد 1332 که برخی از آثارش در حمله برخی افراد تخریب شد کارگاه و نمایشگاهش را به ساختمانی در میدان راه آهن منتقل کرد ولی بعد از پیروزی انقلاب 1357 این آثار به همان ساختمان میدان امام خمینی منتقل شد و تا کنون هم در آن جا قرار دارد و چشمان هنردوستان جان را به خود می خواند.

ساختمان دادگستری

از آثار ماندگاری که استاد صنعتی در خلقشان نقش داشته است می توان مجسمه عدالت  را در کنار ورودی ساختمان کاخ دادگستری در مقابل ضلع غربی کاخ گلستان نام برد که البته طراح آن استاد بی همانند ابوالحسن خان صدیقی بود اما استاد صنعتی هم به عنوان شاگرد استاد پا به پای او در برافراشتن این نماد عدالت خواهی مجاهدت نمود و ذوق به خرج داد.

بهشت و جهنم در ابتدای خیابان فردوسی

این موزه را در قدیم با نام بهشت و جهنم هم می شناختند که علت شیرین و شنیدنی دارد. اگر روزی هوس نمودید و سری به این موزه دیدنی زدید در همان کنار درب ورودی یک کمد مانندی هست که استاد در آن با دستان جادویی خویش مظاهر بهشت و جهنم را تصویر سازی کرده است که خواب خود بنده برای چند شب دچار تلاطمات فراوان شد( از شدت خاص بودن تصاویر جهنم).

مختصری در مورد معماری ساختمان

ساختمان در دو طبقه ساخته شده و طبقه یکم با تالاری بزرگ که درب ورودی آن در جنوب شرقی عمارت است. در طبقه اول دستشویی، آشپزخانه و انبار قرار دارد و در شمال غربی موزه صنعتی یک حیاط کوچک قرار دارد. ورودی‌ها و پنجره‌ها به صورت نعل اسبی بوده و ستون ها با گچ بری قاشقی مزین شده و سرستونها نیز با گچ بریهای زیبا آذین بندی شده‌اند. ازاره‌های سنگی به بلندای یک و نیم متری پیرامون موزه صنعتی را دربر گرفته و نما با آجر کاری و کاشی‌های ۷ رنگ معرق تزئین شده‌است.

موزه صنعتی 

یکی از جذاب ترین آثار این موزه مجسمه دست جمعی زندانیان عصر قاجار است و در ضمن مجسمه بسیاری از مشاهیر از جمله  فردوسی، سعدی،دهخدا، کمال الملک، کریم‌خان‌زند، جواهر لعل نهرو، ملک الشعرای بهار، شاه عباس و پیکرهٔ بزرگ نادرشاه افشار را نام برد. البته مجسمه مهاتما گاندی، حضرت مسیح و جواهر لعل نهرو را هم می توان در آن جا دید.

مجسمه نادرشاه

در طبقه دوم هم نقاشی های استاد به همراه آثار نقاشی برخی دیگر از هنرمندان قرار دارد.

استاد علی اکبر خان صنعتی در سالهای آخر عمر به علت سکته مغزی قدرت تکلم خود را از دست داد و نیمه چپ بدنش نیز فلج شد. او در سال 1385 در گذشت.

سفر ابدی اتم‌ها از نگاه دانشمند معروف؛ وقتی می‌میریم چه اتفاقی برای بدن می‌افتد؟

بیشتر بخوانید:

عمارت عین الدوله و حکایت طاووس خانومی که تا آخر صیغه شاه قاجار ماند

تهرانگردی در یک روز  با پته

مرمت «عمارت قاجاری» در قلب تهران شروع شد

تماشاخانه

ایران من ؛ از دل تاریخی کهن تا حال ایران امروز ما

آمریکا و جنگ برای «ام آی سی» ؛ نتانیاهو و اورانیوم بهانه است / «زنده باد جنگ‌های ابدی»

فیلم های دیگر