جنگ علیه ایران و روایت رسانه های عربی

عصرایران ؛ فاضل دریس - چهل روز جنگ و حتا روزهای بعد از آن بی شک مهم ترین و بزرگ‌ترین رویداد سیاسی، نظامی و خبری سال جهان بوده و هست. بطور طبیعی تمام رسانه های دنیا به مخابره رویدادها و تحلیل های مربوط به جنگ پرداختند. در این میان رسانه های جهان عرب بدلیل قرار گرفتن در وسط میدان جنگ به پوشش گسترده ی این رویداد بزرگ دست زدند. قبل از بررسی مواضع رسانه های عربی در قبال جنگ رمضان می بایست به ساختار و شکل و تقسیمات این رسانه ها بپردازیم.

انواع رسانه های عربی

نزد افکار عمومی جهان عرب و پس از گذشت بیش از دو دهه از شروع به کار شبکه های خبری به مانند بی بی سی و سی ان ان، اکنون ما علاوه بر دو غول رسانه ای خبری با دو گروه مختلف خبری مواجهیم. 

غول اول، شبکه خبری الجزیره با چندین شبکه مختلف و متنوع به چند زبان و شبکه ای از خبرنگاران حرفه ای و تیم های فنی عالی توانسته به مرجع اصلی خبر در جهان عرب تبدیل شود. شبکه ای متعلق به کشور قطر که در صدد تاثیر گذاری بر افکار عمومی است و با شگردهای ظریف رسانه ای نفوذ قدرت سیاسی و عمومی این کشور را گسترش داده است. این شبکه حتا در نشر اخبار مربوط به خاندان آل ثانی (خانواده حاکم) و دولت قطر بصورت حرفه ای و بدون استفاده از ادبیات حاکم بر رسانه های حکومتی عربی اقدام می کند. 
شرح تاثیر و ساختار شبکه الجزیره را به مجالی دیگر می سپاریم که موضوع این نوشتار نیست.

غول دوم رسانه ای در جهان عرب، شبکه العربیه است. شبکه ای در امتداد گروه تلویزیونی ام بی سی MBC و تحت کنترل خاندان سعودی که در تقابل با شبکه الجزیره به جهان از نگاه سعودی ها می نگرد.

این شبکه هم با استفاده از امکانات مالی و فنی توانسته در میان مخاطبان به روایت سازی خاصی بپردازد. عمده روایت این شبکه توجه به ساختار رسمی دولت های عربی و عدم حمایت از گروه های غیر دولتی همچون حزب الله و غیره و مقابله با نفوذ فکری و سیاسی که آنها را نشات گرفته از ایران می دانند.

این دو رسانه بصورت شبانه روزی اخبار جنگ تحمیلی رمضان را پوشش داده اند.

در کنار این دو رسانه اخیرا شبکه اسکای نیوز وابسته به کشور امارات نیز در صدد نقش آفرینی است. احساس می شود علی رغم نزدیکی به شبکه العربیه ، شبکه اسکای نیوز، روایت اماراتی خاصی را به مخاطبان منتقل می کند و فاصله خود را با العربیه بیشتر کرده است.

علاوه بر این دو به اصطلاح غول های رسانه ای ما با سه نوع گروه خبری در جهان عرب مواجه هستیم؛

گروه اول؛ رسانه های خبری مستقل و بدون وابستگی به دولت ها مثل شبکه لبنانی المیادین و شبکه های خبری عراقی غیر دولتی.

عدم وابستگی به دولت به معنای عدم وجود چارچوب فکری مشخص برای این شبکه ها نیست. به طور مثال شبکه المیادین با محوریت روزنامه نگار غسان بن جدو بطور علنی با محوریت اخبار جبهه مقاومت عربی و اسلامی فعالیت می کند و شبکه های عراقی نیز دیدگاه های گروه‌های مخالف امریکا را بازپخش می کنند. هم چنین تلویزیون "العربی" وابسته به قطر  که دارای چندین خبرنگار در ایران بوده است .

گروه دوم؛ رسانه های عربی زبان متعلق به کشورهای غیر عربی اند که مهم ترین آنها مربوط به کشورهای روسیه و ترکیه هستند.
شبکه "روسیا الیوم" متعلق به کشور روسیه و "تی آر تی عربی" ترکیه توانسته اند در میان مخاطبان عرب جا باز کند. این رسانه ها بطور طبیعی با تبعیت از سیاست های کشور خود با خبرپراکنی در صدد توجیه یا توضیح این سیاست ها هستند.

گروه دوم هم شبکه های خبری کاملا دولتی و رسمی جهان عرب هستند مثل تلویزیون کویت یا شبکه الاخباریه عربستان سعودی.

جنگ و رسانه های تصویری عربی

با آغاز و استمرار جنگ و بررسی موردی رسانه های عربی (تصویری) متوجه می شویم. شبکه الجزیره سعی کرده با رعایت بی طرفی نسبی نوعی از تحلیل را به مخاطبان خود انتقال دهد که ارکان آن بدین شرح است:

- آمریکا و اسراییل بدون مجوز قانونی و دلیل موجه به ایران حمله کرده اند.
- حمله ایران به مواضع امریکا در کشورهای حوزه خلیج فارس می تواند به روابط طرفین لطمه بزند.
- ایران و جهان عرب بعد از جنگ می توانند باز روابط خوبی باهم داشته باشند.
- الجزیره، تلفات غیر نظامیان در حملات به ایران را پوشش گسترده ای می دهد حتی خبرنگاران این شبکه اجازه حضور در بیمارستان ها و مدارس مورد هدف را داشتند.
- محکومیت حملات ایران به کشور قطر و دیگر کشورهای عربی را به شکل رسمی منعکس و از گفتمان تولید تقابل یا نفرت احتمالی خودداری می کرد.
- در کنار کارشناسان مختلف از تمام جهان عرب و اروپایی و امریکایی از کارشناسان ایرانی دعوت می کند که به تجزیه و تحلیل رویدادها بپردازند. جالب اینجاست چند کارشناس ایرانی به مدت چند روز در استودیوهای الجزیره در دوحه قطر در اوج جنگ حضور داشتند .

لازم به ذکر است کارشناسان ایرانی اگر قصد حضور در این شبکه یا شبکه های دیگر عربی را دارند می بایست به زبان عربی مسلط باشند چون تکلم به انگلیسی یا غیره و ترجمه آن توسط شبکه به عربی بدون شک تاثیر گذاری بیشتری بر مخاطبان خواهد داشت.

- محکومیت شدید ترور رهبر شهید و فرماندهان ارشد ایرانی بخصوص توسط ارتش صهیونیستی از جمله سرفصل های خبری این رسانه بوده است.

- این شبکه دارای چندین خبرنگار در تهران است و دفتر الجزیره در ایران فعالیت بالایی دارد و توانسته در انعکاس عادلانه و مواضع بر حق ایران نقش محوری را ایفا کند.

شبکه های العربیه و اسکای نیوز علاوه بر انعکاس معمولی رویدادها در صدد نوعی ایران هراسی بوده اند. این شبکه ها حملات ایران به مواضع امریکا در خلیج فارس را حمله به خاک خود کشورهای عربی تفسیر و به شدت محکوم می کنند. عمده تحلیل این شبکه ها بر این امر استوار است که ایران به کشورهای عربی حمله کرده است و حتی در برخی موارد اصل حمله امریکا و اسراییل به خاک کشورمان را به حاشیه برده اند. به خصوص شبکه اسکای نیوز امارات که علناً مخالف دیدگاه‌های رسمی ایران است. هر دو شبکه از مخالفان جمهوری اسلامی خارج نشین به عنوان تحلیلگر دعوت می کنند که بطور طبیعی روایت خاص خود را ارایه می دهند.

پافشاری بر نوعی از خط فکری که هر چه هست تقصیر ابران است در اخبار و تحلیل های این شبکه ها مشهود است. بطور مشخص تاثیرات اقتصادی و نفتی جنگ رمضان بسیار مورد توجه این شبکه هاست.

در کنار این شبکه های بزرگ خبری، رسانه های همچون روسیا الیوم و تی آر تی ترکیه و المیادین لبنان و شبکه های عراقی در مخالفت با جنگ و جانبداری از ایران به تولید خبر و تحلیل پرداختند و رسانه های دولتی هم به انعکاس مواضع دولت متبوعشان پرداختند .

بطور کلی فضای حاکم بر رسانه های عربی اکثرا با ایران بوده است. یعنی با وجود تلاش برخی رسانه ها با تفسیر حمله ایران‌به مواضع امریکایی به عنوان حمله به کشورهای عربی اما رسانه های عمده به شکلی صحیحی به حمایت از ایران در جنگ رسانه ای پرداختند. این امر بدون شک به تبعیت از فضای حاکم بر افکار عمومی جهان عرب و‌ملت های منطقه صورت گرفته است. 

زیبایی های کار معمار ژاپنی (+تصاویر)

بیشتر بخوانید:

چند درصد مردم ایران طرفدار آمریکا هستند و چگونه فکر می کنند؟

تماشاخانه

نبرد کرنال ؛ حیله نادرشاه با شترهای آتشین / هیولاهایی با آتش هولناک

نبرد پلوزیوم ؛ وقتی‌ گربه‌های ایرانی ارتش مصر را به زانو درآوردند

فیلم های دیگر