عصر ایران - بیماری پارکینسون یکی از شایعترین اختلالات عصبی و حرکتی است که تنها در ایالات متحده نزدیک به پانصد هزار نفر را درگیر کرده است. شناخت علائم اولیه این بیماری میتواند نقش حیاتی در تشخیص زودهنگام و کنترل بهتر آن داشته باشد.
برخی از مهمترین نشانههای اولیه پارکینسون عبارتند از:
این بیماری از سلولهای عصبی مغز (نورونها) که وظیفه کنترل حرکات را بر عهده دارند، آغاز میشود. نورونهای درگیر در بیماری پارکینسون، مادهای شیمیایی به نام دوپامین تولید میکنند. با از بین رفتن این سلولها و کاهش سطح دوپامین در مغز، فرد دچار مشکلات حرکتی میشود.
از آنجایی که علائم اولیه پارکینسون ممکن است به صورت مقطعی بروز کنند، نادیده گرفتن آنها بسیار آسان است. اما اگر شما یا یکی از عزیزانتان متوجه تکرار این نشانهها شدید، وقت آن است که با یک پزشک متخصص مشورت کنید.
تغییر ناگهانی در اندازه حروف هنگام نوشتن میتواند یکی از اولین هشدارهای پارکینسون باشد. افراد مبتلا به دلیل تغییرات عصبی، در کنترل حرکات ظریف خود دچار مشکل میشوند و این موضوع مستقیما روی مهارت نوشتن تاثیر میگذارد. به این حالت در اصطلاح پزشکی «میکروگرافیا» میگویند. در این وضعیت، حروف بسیار کوچکتر از حد معمول نوشته شده و کلمات بیش از حد به هم چسبیدهاند. ممکن است فرد در ابتدا بتواند طبیعی بنویسد، اما پس از چند دقیقه و با شل شدن عضلات، دستخط او به شدت ریز میشود.

لرزش شاید شناختهشدهترین علامت پارکینسون باشد. لرزش خفیف در یکی از انگشتان، دست یا پا از نشانههای رایج این بیماری است. در مراحل اولیه، معمولا فقط خود فرد متوجه این لرزشها میشود، اما با پیشرفت بیماری، دیگران نیز به وضوح آن را میبینند. نکته مهم این است که لرزشهای ناشی از پارکینسون معمولا در حالت استراحت و بیحرکتی بیشتر به چشم میآیند.
پارکینسون با طیف گستردهای از مشکلات خواب از جمله بیخوابی، دیدن خوابهای بسیار واضح و مشکل در تنظیم ساعات خواب مرتبط است. علاوه بر این، سندرم پای بیقرار (RLS) در میان مبتلایان به پارکینسون بسیار شایع است. این سندرم باعث ایجاد میل شدید به تکان دادن پاها در زمان استراحت و خواب میشود و فرایند به خواب رفتن را به شدت مختل میکند. بروز ناگهانی مشکلات خواب میتواند یک زنگ خطر جدی باشد.
بیماری پارکینسون بیشتر افراد بالای شصت سال را تحت تاثیر قرار میدهد. شاید احساس خشکی بدن و کندی در ابتدای صبح برای بسیاری از سالمندان عادی به نظر برسد، اما تفاوت پارکینسون در این است که این خشکی عضلات با شروع فعالیت روزانه برطرف نمیشود. کندی حرکات (برادیکینزی) به دلیل تحلیل رفتن نورونهای کنترلکننده حرکت رخ میدهد. فرد مبتلا ممکن است متوجه ناهماهنگی در حرکات خود شود و به مرور زمان، راه رفتن او به صورت قدمهای کوتاه، کشیده شدن پاها روی زمین و یا برداشتن گامهای تند و ریز تغییر کند.
پارکینسون حتی روی نحوه صحبت کردن شما هم تاثیر میگذارد. در حالی که در مراحل پیشرفته بیماری، تکلم به شدت نامفهوم میشود، در مراحل اولیه شاهد تغییرات ظریفتری هستیم. ممکن است کلمات به درستی ادا شوند، اما صدای فرد به طور ناخودآگاه بسیار آرام، یکنواخت، بدون احساس یا حتی خشن به گوش برسد. در برخی موارد نیز فرد مبتلا بسیار تند و سریع صحبت میکند.
این بیماری علاوه بر مهارتهای حرکتی، حالات طبیعی چهره را نیز مختل میکند. پدیدهای که به آن «ماسک شدن چهره» (Hypomimia) میگویند، از علائم شایع اولیه است. در این حالت، چهره فرد حتی در طول یک گفتگوی شاد و پرانرژی، کاملا جدی و خیره به نظر میرسد و میزان پلک زدن او به شکل قابلتوجهی کاهش مییابد. پارکینسون بر نحوه ابراز احساسات تاثیر میگذارد و گاهی ممکن است فرد واکنشهایی مانند خندیدن یا گریه کردن اغراقآمیز نشان دهد که هیچ تناسبی با احساسات درونی او ندارد.
خمیدگی قامت و قوز کردن مداوم میتواند از نشانههای زودهنگام اما پنهان این بیماری باشد که معمولا به دلیل از دست دادن هماهنگی عضلات و تعادل بدن رخ میدهد. این حالت خمیدگی گاهی به قدری شدید است که به نظر میرسد فرد هر لحظه ممکن است به جلو زمین بخورد. اگرچه فرد میتواند برای لحظاتی کمر خود را صاف کند، اما به محض آرام شدن عضلات، دوباره به حالت قوز کرده برمیگردد.
پارکینسون یک بیماری مزمن و جدی است، اما اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود، روند درمان و کنترل آن بسیار موفقتر خواهد بود. از آنجایی که بسیاری از علائم اولیه با سایر بیماریها مشترک است، تشخیص آن میتواند چالشبرانگیز باشد.
شما بدن خود را بهتر از هر کس دیگری میشناسید. اگر در حرکات فیزیکی، رفتار یا خواب خود یا عزیزانتان تغییرات غیرطبیعی احساس کردید، در اولین فرصت با یک پزشک متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید. نشانههایی مانند دستخط ریز، لرزش، چهره بیحالت و تغییرات صدا زنگ خطرهایی هستند که توجه به آنها میتواند کیفیت زندگی را در آینده تضمین کند.
منبع: healthline