انفجار پالایشگاه‌های نفت چگونه بر کیفیت هوا و سلامتی تأثیر می‌گذارد؟

پالایشگاه‌ها بخش‌های جدایی‌ناپذیر زندگی ساکنان مناطق نفت‌خیز هستند، اما موضوع وقوع انفجار در این تأسیسات مهم نیز به اندازه مزایای آنها قابل تامل است.

به گزارش ایسنا، سازه‌های بلند پالایشگاه‌های نفت سال‌هاست که بخشی از جوامع دارای ذخایر نفتی بوده‌اند. زندگی در نزدیکی این تأسیسات صنعتی به معنای درک خطراتی است که آنها به همراه دارند؛ به ویژه وقتی صحبت از هوایی که تنفس می‌کنیم، به میان می‌آید. وقتی حوادثی در این تأسیسات رخ می‌دهند، اثرات آنها بسیار فراتر از دروازه‌های پالایشگاه می‌روند و مناطقی فراتر از آن را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

به نقل از بلوم اینجری لاو، انفجار پالایشگاه نفت با آزاد کردن مقادیر زیادی مواد شیمیایی خطرناک به طور هم‌زمان در جو، کیفیت هوا را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

این انفجارها موادی مانند بنزن، دی‌اکسید گوگرد، سولفید هیدروژن و ذرات معلق را به هوایی که جوامع مجاور تنفس می‌کنند، می‌فرستند. برخلاف انتشار کنترل‌شده از عملیات عادی پالایشگاه، انفجارها این آلاینده‌ها را به سرعت و به صورت غیر قابل پیش‌بینی آزاد می‌کنند. نیروی انفجار، مواد شیمیایی را به هوا پرتاب می‌کند و باد آنها را به مناطق اطراف می‌برد و گاهی اوقات کیلومترها از محل اصلی فاصله می‌گیرد.

تأثیر بر کیفیت هوا می‌تواند از ساعت‌ها تا چند روز با توجه به اندازه انفجار، شرایط آب‌وهوایی و نوع مواد شیمیایی آزادشده ادامه داشته باشد. 

دود سیاه قابل مشاهده حاوی ذرات سمی و مواد شیمیایی است که به طور ناقص سوخته‌اند و در مناطق در مسیر باد قرار گرفته‌اند.

الگوهای آب‌وهوایی مانند وارونگی دما می‌توانند آلاینده‌ها را نزدیک زمین به دام بیندازند و آنها را برای مدت طولانی‌تری در مناطق تنفسی نگه دارند.

افرادی که در معرض این هوای آلوده قرار می‌گیرند ممکن است به سرفه، مشکلات تنفسی، سوزش چشم، سردرد و سایر مشکلات سلامتی دچار شوند. برخی از مواد شیمیایی نیز روی سطوح می‌نشینند و حتی پس از محو شدن دود قابل مشاهده، خطرات رویارویی در بلندمدت را ایجاد می‌کنند.

در طول انفجار پالایشگاه چه اتفاقی رخ می‌دهد؟

هنگامی که انفجاری در تأسیسات نفتی رخ می‌دهد، مواد شیمیایی خطرناک بلافاصله در هوا آزاد می‌شوند. هر بخش از پالایشگاه حاوی مواد شیمیایی متفاوتی است و انفجار می‌تواند همه این مواد را یکباره در هوایی که مردم مناطق اطراف تنفس می‌کنند، رها کند.

موج انفجار، مواد شیمیایی را خیلی سریع به آسمان می‌فرستد. برخلاف انتشارات معمول ناشی از عملیات روزانه، انتشار مواد منفجره سریع و بدون هشدار اتفاق می‌افتد.

هر بخش از پالایشگاه حاوی مواد شیمیایی متفاوتی است و انفجار می‌تواند همه این مواد را یکباره در هوایی که مردم مناطق اطراف تنفس می‌کنند، رها کند.

رایج‌ترین مواد منتشرشده از پالایشگاه‌های نفت پس‌ از انفجار به شرح زیر هستند.

●سولفید هیدروژن که بوی تخم‌مرغ گندیده می‌دهد.

●دی‌اکسید گوگرد که باعث مشکلات تنفسی می‌شود.

●بنزن که یک ماده شیمیایی سرطان‌زاست.

●ذرات معلق که ذرات ریزی هستند و وارد ریه‌ها می‌شوند.

●ترکیبات آلی فرار که به راحتی بخار می‌شوند.

نیروی انفجار، این مواد شیمیایی را به جو هل می‌دهد و سپس باد آنها را به سراسر مناطق اطراف می‌برد.

به نقل از اکو بیزینس، هرگونه آسیب عمدی یا تصادفی به پالایشگاه‌ها، محل‌های ذخیره‌سازی یا تانکرها، خطر آتش‌سوزی‌هایی را به همراه دارد که کیفیت هوا را کاهش می‌دهند، منابع آب را آلوده می‌کنند و به اکوسیستم‌های شکننده دریایی آسیب می‌رسانند.

به نقل از اداره واکنش و احیا(OR&R) اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا، نفت خام آزادشده می‌تواند به موجودات زنده آسیب برساند، زیرا ترکیبات شیمیایی آن سمی هستند. این ترکیبات می‌توانند هم با تماس داخلی از طریق بلع یا استنشاق و هم با تماس بیرونی از طریق سوزاندن پوست و چشم بر موجودات زنده تأثیر بگذارند. نفت می‌تواند برخی از گونه‌های کوچک ماهی‌ها یا بی‌مهرگان را خفه کند و پرها و خز آنها را بپوشاند و توانایی پرندگان و پستانداران را در حفظ دمای بدنشان کاهش دهد.

تأثیر آب‌وهوا بر انتشار آلودگی

عوامل متعددی تعیین می‌کنند که چگونه انفجار پالایشگاه نفت بر کیفیت هوا در مناطق گوناگون تأثیر بگذارد.

به نقل از بلوم اینجری لاو، برخی از عوامل تعیین‌کننده در تأثیر آب‌وهوا بر انتشار آلودگی به شرح زیر هستند.

۱.جهت باد. بادهای در حال وزش در هر منطقه می‌توانند آلودگی را در جهت‌های کاملاً متفاوتی حمل کنند.

۲.سرعت باد. بادهای ملایم، آلودگی را نزدیک منبع نگه می‌دارند. بادهای قوی‌تر، مواد شیمیایی را در مناطق وسیع‌تری پخش می‌کنند، اما غلظت آنها را کاهش می‌دهند.

۳.دما. دماهای گوناگون می‌توانند بر میزان به دام افتادن آلاینده‌ها تاثیر بگذارند.

تغییر کیفیت هوا پس از انفجار

تأثیر فوری بر کیفیت هوا به موارد گوناگونی بستگی دارد که مهم‌ترین آنها به شرح زیر هستند.

۱.اندازه انفجار

۲.مواد شیمیایی آزادشده 

۳. وضعیت آب‌وهوا 

ایستگاه‌های نظارت بر کیفیت هوا در سراسر منطقه، سطح آلودگی را اندازه‌گیری می‌کنند و افزایش ناگهانی آن را تشخیص می‌دهند.

ستون‌های دود سیاهی که می‌توان آنها را دید، حاوی مواد شیمیایی ناقص‌سوخته و ذرات کربن هستند. این دود خطرناک است، زیرا هم ذرات و هم مواد سمی را حمل می‌کند.

پس از انفجار، سطح آلودگی به طور چشمگیری افزایش می‌یابد. ایستگاه‌های نظارتی موارد زیر را تشخیص می‌دهند.

●سطوح بالای ذرات معلق. ذرات ریزی که به اعماق ریه‌ها نفوذ می‌کنند.

●افزایش دی‌اکسید گوگرد. بوی تندی ایجاد می‌کند که ساکنان نزدیک به منطقه انفجار متوجه آن می‌شوند.

●افزایش سطح سایر مواد شیمیایی مضر

ستون‌های دود سیاهی که می‌توان آنها را دید، حاوی مواد شیمیایی ناقص‌سوخته و ذرات کربن هستند. این دود خطرناک است؛ زیرا هم ذرات و هم مواد سمی را حمل می‌کند.

کیفیت پایین هوا تا چند روز ادامه دارد؟

مدت زمان آلودگی هوا متفاوت است. مشکلات اولیه ممکن است چندین ساعت طول بکشند؛ در حالی که آتش‌نشانان برای جلوگیری از انتشار مواد شیمیایی تلاش می‌کنند. با وجود این، کیفیت هوا می‌تواند به دلایل زیر برای روزها بد باقی بماند.

۱.تجهیزات آسیب‌دیده همچنان مواد شیمیایی آزاد می‌کنند.

۲.آتش‌سوزی‌ها همچنان ادامه دارند و دود ایجاد می‌کنند.

۳.مواد شیمیایی روی سطوح می‌نشینند و می‌توانند دوباره در هوا پخش شوند.

آلودگی به خودی خود ناپدید نمی‌شود

درک چگونگی تأثیر انفجار پالایشگاه نفت بر کیفیت هوا در طول زمان مهم است. برخی از مواد شیمیایی مدت‌ها پس از محو شدن دود در محیط باقی می‌مانند. آنها روی سطوح گوناگونی قرار می‌گیرند که برخی از آنها به شرح زیر هستند.

●خاک پارک‌ها و حیاط‌ها

●تجهیزات زمین بازی در پارک‌ها 

●گیاهان و درختان در سراسر شهرها

●سطوح آب در مناطق گوناگون

بنزن -یک ماده شیمیایی سرطان‌زا که در نفت یافت می‌شود- می‌تواند برای مدت طولانی در محیط باقی بماند. وقتی این ماده روی سطوح پارک یا زمین‌های بازی فرود می‌آید، افراد می‌توانند هفته‌ها پس از انفجار در معرض آن قرار بگیرند.

اثرات تنفس هوای آلوده بر سلامت

وقتی کیفیت هوا پس از انفجار پالایشگاه بد می‌شود، افراد مشکلات سلامتی گوناگونی را تجربه می‌کنند. دانستن علائم به شما کمک می‌کند تا از خود و خانواده‌تان محافظت کنید.

اثرات کوتاه‌مدت بر سلامتی به شرح زیر هستند.

●سرفه و سوزش گلو

●مشکل در تنفس

●سوزش و آبریزش چشم

●سردرد

●تهوع و سرگیجه

این علائم می‌توانند ظرف چند ساعت پس از قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی ظاهر شوند. بوی تخم‌مرغ گندیده ناشی از سولفید هیدروژن می‌تواند مدت‌ها پس از حادثه باقی بماند.

گروه‌های خاصی باید هنگام افت کیفیت هوا احتیاط بیشتری داشته باشند.

●کودکان. ریه‌های کودکان هنوز در حال رشد هستند و هوا را متفاوت از بزرگسالان پردازش می‌کنند.

●افراد مسن. افراد مسن اغلب در رویارویی با کیفیت پایین هوا مشکل بیشتری دارند.

●افراد مبتلا به آسم یا بیماری مزمن انسدادی ریه. بیماری‌های تنفسی از پیش موجود، آلودگی هوا را برای این افراد بسیار خطرناک‌تر می‌کنند.

●افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی. کیفیت بد هوا هم بر قلب و هم بر ریه‌ها تأثیر می‌گذارد.

اگر در هر یک از این گروه‌ها قرار دارید، در طول هشدارهای کیفیت هوا اقدامات احتیاطی بیشتری را انجام دهید.

چگونه در زمان آلودگی پس از انفجار از خود محافظت کنیم؟

هنگامی که مقامات پس از انفجار درباره کیفیت پایین هوا هشدار می‌دهند، فوراً برای کاهش رویارویی خود با آلاینده‌ها اقدام کنید.

در خانه بمانید و میزان رویارویی را محدود کنید. بهترین راه‌ها برای محافظت از خود در خانه به شرح زیر هستند.

●پنجره‌ها و درها را ببندید تا از ورود هوای بیرون به داخل جلوگیری کنید.

●در خانه بمانید. از فعالیت‌ در فضاهای باز خودداری کنید.

●از تهویه مطبوع در حالت گردش مجدد استفاده کنید و هوای بیرون را به داخل نکشید.

●دستگاه‌های تصفیه هوا را روشن کنید. فیلترهای HEPA بسیاری از ذرات مضر را از هوای داخل خانه حذف می‌کنند.

●اگر مجبور به بیرون رفتن هستید، حتما از ماسک استفاده کنید.

پس از انفجار، در خانه بمانید و میزان رویارویی را محدود کنید.

اگر به بیماری خاصی مبتلا هستید، بیشتر مراقب باشید و اگر شما یا اعضای خانواده‌تان از مشکلات تنفسی رنج می‌برید، اقدامات زیر را انجام دهید.

●مطمئن شوید که به اندازه کافی دارو در دسترس دارید.

●اگر علائم بدتر شدند، با پزشک خود تماس بگیرید.

●اگر به بیماری تنفسی جدی مبتلا هستید، ترک محل را در نظر بگیرید.

مطمئن شوید که شرایط چه زمانی دوباره امن است. تنها در شرایط زیر می‌توانید نسبت به ایمن بودن وضعیت هوا مطمئن باشید.

۱.مقامات اعلام کنند که کیفیت هوا بهبود یافته است.

۲.دیگر دود را نبینید یا بوی آن را حس نکنید.

۳.نظارت بر کیفیت هوا نشان دهد که سطح آلودگی کاهش یافته است.

اگر انفجار پالایشگاه نفت بر سلامتی شما تأثیر گذاشته است، اقدامات زیر را انجام دهید.

۱.مراجعه به پزشک برای درمان علائم در زمان مناسب

۲.یادداشت‌ کردن زمان آغاز علائم و مدت زمان تداوم آنها

اقتصاد توجه: چرا نمی‌ توانیم اسکرول را متوقف کنیم؟ / چه کسی تصمیم گرفته ما ادامه دهیم؟

تماشاخانه

تمدن ایران متوقف نمی‌شود / سه بار چکش یونسکو : «۶۳ هزار سال برای ایران»

مسافران ماه به زمین برگشتند / طولانی‌ترین سفر به ماه چطور به اتمام رسید

فیلم های دیگر